OECD opublikowała wytyczne w zakresie cen transferowych dla transakcji finansowych

11 lutego 2020 r. Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (ang. Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD)) opublikowała, w ramach inicjatywy BEPS (ang. Base Erosion Profit Shifting), wytyczne w zakresie cen transferowych dla transakcji finansowych. Przedstawiona wersja wytycznych koncentruje się na aspektach cen transferowych w ramach takich transakcji finansowych jak m.in. pożyczki wewnątrzgrupowe, grupowe systemy zarządzania płynnością (cash pooling) czy gwarancje wewnątrzgrupowe, w tym gwarancje wzajemne.

Poniżej przedstawione zostały kwestie, na które trzeba zwrócić uwagę, gdy spółka zawiera takie transakcje i musi ocenić ich zgodność z zasadą arm’s length.

I. Pożyczki wewnątrzgrupowe

Przy ocenie transakcji pożyczkowych wytyczne zwracają uwagą na takie kwestie jak:

  • Pożyczka a kapitał spółki
  • Analiza dwustronna zamiast jednostronnej

Pożyczka versus kapitał

Wytyczne zwracają uwagę na aspekt, który często jest pomijany, gdyż podatnicy skupiają się przede wszystkim na benchmarku. Wytyczne natomiast wskazują, że jeszcze zanim dojdzie do oceny warunków pożyczki i oprocentowania, trzeba ocenić, czy nie mamy do czynienia z ekonomicznym podniesieniem kapitału, czyli czy stosunek finansowania podmiotu powiązanego długiem do finansowania kapitałem nie odbiega od struktury finansowania podmiotów niepowiązanych. Takie podejście do weryfikacji rynkowości oznacza, że zanim podatnik przystąpi do analizy oprocentowania, powinien przedstawić uzasadnienie biznesowe dla badanej transakcji oraz jej poszczególnych warunków, tj. odpowiedzieć sobie na pytanie, czy podmiot niepowiązany zawarłby taką transakcję na wskazanych warunkach.

Analiza dwu-/wielostronna zamiast jednostronnej

Wytyczne powtarzają ważną zasadę badania cen transferowych. Konieczne jest uwzględnienie perspektywy obu stron transakcji, nie automatyczne szukanie benchmarku. Taki błąd często popełniają zarówno polscy podatnicy jak i badające je organy podatkowe. W konsekwencji, często pomijane są takie aspekty, podkreślane przez wytyczne OECD, jak:

  • z perspektywy pożyczkodawcy – ocena kredytowa pożyczkobiorcy. Ocena kredytowa powinna uwzględniać analizę nie tylko czynników biznesowych, ale także celu pożyczki oraz jej struktury i źródeł spłaty, w tym analizę prognoz przepływów pieniężnych pożyczkobiorcy lub struktury bilansowej i zadłużenia. Możliwe do zastosowania w tym celu narzędzia to chociażby analiza ratingu kredytowego (uwzględniająca tzw. wsparcie grupowe oraz starszeństwo długu) czy też tzw. analiza debt capacity, które adresują powyższe obszary. Warto zaznaczyć, że OECD sceptycznie podchodzi do publicznie dostępnych narzędzi finansowych pozwalających na szacowanie ratingów, a podkreśla wpływ czynników jakościowych oraz sektora działalności dłużnika na ocenę kredytową.
  • z perspektywy pożyczkobiorcy – np. wpływ strategii biznesowej na zawarcie transakcji. W praktyce pozwala na to analiza opcji realistycznie dostępnych i możliwości wykorzystania alternatywnych źródeł finansowania.

Wycena parametrów finansowania

W tym zakresie OECD ocenia możliwości zastosowania metody porównywalnej ceny niekontrolowanej w celu określenia oprocentowania, ze względu na dostępność danych porównawczych. Zwrócono uwagę na liczne czynniki porównywalności, wymagające uwzględnienia w ramach analizy porównawczej m.in.: ryzyko kredytowe, wartość finansowania, tenor, waluta, podporządkowanie, zabezpieczenie, kryterium geograficzne i inne. Kluczowe zatem w analizach porównawczych jest zwrócenie uwagi na warunki umowne transakcji oraz inne cechy charakterystyczne dla pożyczki. Z kolei w praktyce organów podatkowych często stosuje się szacowanie oprocentowania na bazie porównania do publikowanych danych NBP bądź do informacji zebranych z banków. Takie uproszczone podejście może być niewystarczające, gdyż w praktyce każdy parametr transakcji pożyczkowej ma przełożenie na finalne oprocentowanie. Na to zwracały już uwagę nawet sądy w Polsce w kilku wyrokach.

Zdaniem OECD przeprowadzenie analizy porównawczej dla transakcji pożyczki wewnątrzgrupowej poprzez odniesienie do ofert bankowych także oznacza odejście od zasady ceny rynkowej, gdyż w takiej sytuacji porównanie nie jest oparte na badaniu rzeczywistych transakcji. Pomimo, że od 1 stycznia 2019 r. podatnicy w Polsce mają możliwość korzystania z zasad tzw. safe harbour w zakresie pożyczek (art. 11g Ustawy o CIT), które pozwalają na zabezpieczenie rynkowego charakteru oprocentowania, to w wielu przypadkach spełnienie ustawowych warunków może być dla podatnika niemożliwe. W konsekwencji pożyczki będą często wymagały dogłębnej analizy pod kątem zgodności z zasadą ceny rynkowej. Zarówno podatnicy ustalając warunki pożyczek jak i organy badając je i oceniając powinny brać pod uwagę wytyczne OECD.

II. Grupowe systemy zarządzania płynnością (cash pooling)

W odniesieniu do systemów cash pooling wytyczne OECD zwracają uwagę na to, że kluczowym aspektem analizy jest ustalenie podziału wygenerowanych korzyści pomiędzy uczestników systemu a podmioty zarządzające (tzw. pool leaders). Aspekt ten jest często pomijany w analizach i dokumentacji cen transferowych przygotowywanych przez spółki.

Wytyczne zwracają uwagę na konieczność przeprowadzenia w tym celu dogłębnej analizy funkcjonalnej oraz analizy pozycji finansowej uczestników systemu. Są to kluczowe aspekty pozwalające na określenie odpowiedniego poziomu wynagrodzenia dla każdego uczestnika poprzez alokację całości bądź odpowiedniej części benefitów do podmiotu zarządzającego systemem albo uczestników systemu w zależności od badanego przypadku.

Przy braku przepisów w zakresie cen transferowych odnoszących się wprost do systemów cash pooling w polskim ustawodawstwie, wytyczne OECD stanowią praktyczne wskazówki dla polskiego podatnika, jak podejść do analizy takiej transakcji, również z lokalnej perspektywy.

III. Gwarancje

W ramach sekcji dotyczącej gwarancji również podkreślono konieczność spojrzenia na transakcję finansową z perspektywy każdej ze stron. Ze względu na brak szeroko dostępnych danych rzadko występuje możliwość zastosowania metody PCN dla gwarancji. Alternatywne metody, które są zgodne z wytycznymi OECD to analiza korzyści z punktu widzenia beneficjenta gwarancji, czy też analiza kosztów (oczekiwanej straty) po stronie gwaranta.

Szczególna uwaga została również zwrócona na gwarancje wzajemne, które zostały wskazane jako wyjątkowo trudne do oceny transakcje. Wymagają one dogłębnej analizy, gdyż w miarę wzrostu liczby podmiotów objętych umową ocena korzyści dla każdego uczestnika bądź jego kosztów może być utrudniona. Konieczne jest precyzyjne określenie ryzyka i korzyści w ramach systemu gwarancji i ich alokacja pomiędzy zaangażowane podmioty.

Podsumowanie

Pozostałe transakcje finansowe opisane w ramach wytycznych to hedging oraz ubezpieczenia wewnątrzgrupowe. Odrębna sekcja została również poświęcona szczególnym przypadkom, kiedy możliwe jest zastosowanie stopy zwrotu równej stopie wolnej od ryzyka bądź stopy zwrotu skorygowanej o przejmowane ryzyko kredytowe. W praktyce stanowi ona podstawę do pogłębionej analizy w przypadku struktur finansowania, gdzie środki finansowe przepływają przez podmioty pośredniczące zanim dotrą do finalnego pożyczkobiorcy, co może mieć szczególne implikacje dla funduszy inwestycyjnych.

Opublikowane wytyczne podążają za poglądami wypracowanymi przez OECD w ramach inicjatywy BEPS i podkreślają wagę tzw. substancji stojącej za badaną transakcją, czyli zdolności każdej ze stron do wykonywania określonych funkcji, angażowania poszczególnych aktywów oraz ponoszenia ryzyka i zarządzania nim. Pomimo, że publikacje OECD nie są formalnym źródłem prawa, należy podkreślić, że wytyczne prezentują liczne elementy wymagające analizy w ramach poszczególnych wewnątrzgrupowych transakcji finansowych, które już od pewnego czasu są przedmiotem szerszego zainteresowania organów podatkowych w Polsce. Poziom oprocentowania w transakcjach finansowych jest coraz częściej ostatnim elementem dyskusji w trakcie kontroli, podczas gdy na znaczeniu zyskują takie obszary jak m.in. uzasadnienie biznesowe badanej transakcji i jej warunków, opcje realistycznie dostępne, analiza rynkowości struktury zadłużenia i zdolności do obsługi długu przez dłużnika (tzw. analiza debt capacity) czy też strategia biznesowa stron transakcji.

Metodologie stosowane przez EY pozwalają na objęcie analizą wszystkich aspektów wymienianych przez wytyczne, a nasze podejście co do zasady już dziś pokrywa wszystkie te elementy. Oferujemy również możliwość zweryfikowania zgodności analizy podatnika z najnowszym dokumentem OECD.

W przypadku pytań bądź wątpliwości zachęcamy do kontaktu z Zespołem Cen Transferowych EY.

Wytyczne dostępne są pod niniejszym LINKIEM

Rozwiązania proponowane przez EY: 

Zabezpiecz swoje transakcje finansowe przed kontrolą

Nowe wymogi w zakresie cen transferowych

Powiązane teksty