Zwrot kosztów przejazdu i noclegu jest przychodem pracownika

Filip Kotarski
Filip Kotarski Starszy Menedżer
kontakt

Zapewnienie przez pracodawcę niezbędnych kosztów przejazdów czy noclegów w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych nie zawsze jest neutralne dla pracownika na gruncie PIT.

Tak wynika z interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 12 kwietnia 2017 r., sygn. 1061-IPTPB3.4511.3.2017.2.KJ
Zgodnie ze stanem faktycznym wynikającym z interpretacji:

  • Wnioskodawca działa w branży górnictwa odkrywkowego; na zlecenie wydobywa surowce mineralne ze złóż należących do klientów wnioskodawcy.
  • Zlecenia trwają od kilku tygodni do kilku miesięcy i wiążą się z koniecznością dojazdów pracowników (operatorów specjalistycznego sprzętu), zatrudnionych w ramach umowy o pracę, na miejsca wykonywania zleceń.
  • Ze względu na znaczne odległości (do 100 km w jedną stronę) wnioskodawca zamierza pokryć pracownikom zwiększone koszty dojazdów i ewentualnych noclegów.
  • W umowie o pracę pracownicy jako miejsce wykonywania pracy mają wskazany określony  region obejmujący np. województwo lub powiat.

W związku z powyższym wnioskodawca zadał pytanie czy zwrot pracownikom niezbędnych kosztów dojazdu oraz noclegów jest źródłem przychodu pracownika. Jednocześnie zaprezentował stanowisko, zgodnie z którym, nie powstanie przysporzenie majątkowe po stronie pracownika, uzasadniając, że (i) praca operatorów ma charakter mobilny i (ii) są to niezbędne koszty (iii) ponoszone w interesie pracodawcy w celu wykonywania kontraktów.
Organ podatkowy nie zgodził się jednak z takim stanowiskiem. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt K7/13 w zakresie nieodpłatnych świadczeń na rzecz pracowników oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, organ uznał, że w tym przypadku mamy do czynienia z oddelegowaniem, którego nie można utożsamiać ani z podróżą służbową ani z pracą mobilną. W związku z tym nie można zastosować analogicznego rozwiązania do pracownika oddelegowanego i uznać, że zapewnienie bezpłatnego zakwaterowania oddelegowanemu pracownikowi leży wyłącznie w interesie pracodawcy oraz służy wyłącznie realizacji obowiązku pracowniczego, tak jak ma to miejsce w przypadku pracownika mobilnego.

Wyrok TK z 8 lipca 2014 r. ujednolicił wykładnię organów podatkowych w odniesieniu do różnych świadczeń przyznawanych pracownikom i jest on chętnie przez nie powoływany, jako zawierający cenne wskazówki i dyrektywy co do sposobu rozumienia pojęcia nieodpłatnego świadczenia w kontekście tzw. benefitów pracowniczych.

Organy podatkowe nie zawsze jednak wyprowadzają z wyroku wnioski korzystne dla podatników. W omawianej sprawie organ uznał, że nie mamy do czynienia z pracą o charakterze mobilnym, ponieważ operatorzy nie przemieszczają się stale i nieustannie tak jak np. przedstawiciele handlowi, lecz przez dłuższy czas wykonują pracę w jednym miejscu. Zdaniem organu pracownicy wykonują zadania służbowe w miejscu oddelegowania, tj. w nowym miejscu pracy przyjętym i zaakceptowanym przez pracownika w drodze porozumienia stron. To z kolei prowadzi do wniosku, że w przypadku braku ze strony pracodawcy świadczenia w postaci zakwaterowania lub pokrycia zwiększonych kosztów dojazdu, pracownik i tak musiałby ponieść przedmiotowy wydatek. Tym samym przyjęcie świadczenia oferowanego przez pracodawcę leży w interesie pracownika, gdyż jest równoznaczne z uniknięciem przez niego wydatku.

Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego można zauważyć, że o ile organy podatkowe akceptują brak przysporzenia z tytułu tego typu wydatków po stronie pracowników mobilnych, np. przedstawicieli handlowych, serwisantów (np. interpretacje Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu: z 17 stycznia 2017 r., sygn. 3063-ILPB1-1.4511.314.2016.2.APR, z 2 listopada 2016 r., sygn. ILPB1-1/4511-1-157/16-3/AMN), o tyle w przypadku pracowników oddelegowanych prezentują odmienny pogląd. Można mieć wątpliwości czy takie podejście jest uzasadnione, tym bardziej, że opiera się ono przede wszystkim na twierdzeniu, że skoro pracownik wyraził zgodę na wykonywanie zadań służbowych
w miejscu oddelegowania, tj. w nowym miejscu pracy (przyjętym i zaakceptowanym przez pracownika w drodze porozumienia stron), to świadczenie w postaci noclegu oraz zwrotu kosztów dojazdu leży w interesie pracodawcy.

Warto zwrócić uwagę, że w omawianej sprawie nie mamy do czynienia z typowym oddelegowaniem (choć nie jest to również typowa praca o charakterze mobilnym). Sytuacja operatów zbliżona jest do sytuacji pracowników budowlanych (mających tzw. ruchome miejsce wykonywania pracy). Zmienność miejsca wykonywania pracy stanowi immanentną cechę ich stosunku pracy i związana jest z koniecznością wywiązania się z obowiązków wynikających z umowy o pracę. Ich miejsce wykonywania pracy jest uzależnione bowiem od miejsca położenia placu budowy lub tak jak w przedmiotowej sprawie – miejsca wydobycia złóż.  Ponoszone wydatki są więc wymuszone specyfiką ich pracy i normalnie pracownicy nie musieliby ponosić tych kosztów. Można zatem uznać, że są ponoszone w interesie pracodawcy, który z uwagi na specyfikę swojej działalności musi zapewnić pracownikom warunki pracy pozwalające na częste zmiany miejsca jej wykonywania.

Zaprezentowane przez organ stanowisko niestety nie jest odosobnione, czego przykładem jest chociażby interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2016 r., sygn. IPPB4/4511-741/16-2/GF (dotyczy pracowników budowlanych) czy też wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. I SA/Po 61/17 (dotyczy pracowników oddelegowanych długoterminowo do pracy w innym kraju).


Bądź na bieżąco
Otrzymuj najnowsze informacje o zmianach w prawie i podatkach bezpośrednio na swojego maila.

Zapisz się na newsletter >>