Zmiany w wewnątrzwspólnotowym VAT (cz. V): czy uda się rozplątać transakcje łańcuchowe?

Od 1 stycznia 2020 r. zmienią się zasady rozliczeń transakcji łańcuchowych. W założeniu, zmiany te zmierzają do: ujednolicenia, uproszczenia zasad oraz ustabilizowania praktyki podatkowej. Czy czwartym „U” nie okaże się jednak utopijność pomysłu?

Dyrektywa Rady (UE) 2018/1910 z dnia 4 grudnia 2018 r. zmieniająca dyrektywę 2006/112/WE:

  • definiuje transakcje łańcuchowe;
  • określa zasady rozliczeń VAT w ramach tych transakcji – spójne dla wszystkich Państw UE;
  • odwołuje się do nadrzędnych wartości unijnego obrotu gospodarczego (np. unikanie podwójnego opodatkowania, zwiększenie pewności obrotu).

Nareszcie! Aż chce się powiedzieć. Uporządkowanie panującego dziś bałaganu związanego z rozliczeniami transakcji łańcuchowych było jednym z naczelnych postulatów praktyków podatkowych i samych podatników.

Jak jest dziś?

Transakcje łańcuchowe charakteryzują się tym, że w dostawie towaru biorą udział co najmniej trzy podmioty, towar jest transportowany lub wysyłany od pierwszego do ostatniego w kolejności nabywcy, a „transakcję ruchomą” (transport lub wysyłka) należy przyporządkować jednej dostawie. Pozostałe są „transakcjami nieruchomymi”. Innymi słowy; minimum dwie dostawy, zawsze zaś jeden nieprzerwany transport od pierwszego do ostatniego podmiotu w łańcuchu. Gdy transakcja wykracza poza granicę kraju, jedna z dostaw korzysta ze stawki 0% VAT. Fundamentalne pytanie brzmi: która?

Odpowiedź powinna wynikać z przepisów ustawy o VAT. Są one jednak same w sobie niedoskonałe i niekoniecznie zgodne z praktyką unijną (zwłaszcza tą wynikającą z wyroków TSUE).  W sukurs podatnikom nie idzie równie niekonsekwentna praktyka polskich organów podatkowych. Wiedzą to wszyscy pieczołowicie weryfikujący „warunki organizacji transportu” czy stosowane reguły Incoterms. W efekcie, o stosowaniu stawki 0% VAT lub 23% VAT decydują okoliczności natury logistycznej lub międzynarodowe reguły handlu nie dość, że nie będące prawem powszechnie obowiązującym, to jeszcze korzeniami sięgające czasów Konstytucji Kwietniowej.

W tym temacie napisano już zresztą bardzo dużo. Skupmy się więc na przyszłości.

Co się zmieni?

Ujednolicenie. To pierwszy ważny wniosek, w każdym kraju UE zasady rozliczeń powinny być spójne. Dziś tak nie jest, bo też Dyrektywa VAT nie ustanowiła do tej pory wspólnych ram w tym zakresie. W efekcie, WDT z Polski dla podmiotu „A” wcale nie musiało być WNT w Niemczech dla podmiotu „B”.

Uproszczenie. O kwalifikacji transakcji będzie decydować podmiot pośredniczący, a więc dostawca inny niż pierwszy dostawca w łańcuchu, który wysyła lub transportuje towar (a więc „środkowy” podmiot). Z zasady, dostawa na jego rzecz będzie korzystała ze stawki 0% VAT. Jeżeli jednak przekaże on sprzedawcy numer VAT kraju wysyłki, stawka 0% VAT będzie dotyczyć drugiej dostawy w łańcuchu. Proste to i nawet logiczne. Jeśli pośrednik jest zarejestrowany w kraju wysyłki, może bez problemu wykazać WDT.

Ustabilizowanie praktyki. Skończą się dywagacje o „fundamentalnych” różnicach między Incoterms FOB i CIF oraz ich wpływie na stosowanie stawki 0% VAT. Dotychczas wydawane wyroki TSUE, w tym zarówno mocno przykurzony już EMAG Handel Eder OHG (sygn. C-245/04) z 6 kwietnia 2006 r. jak i pachnący nowością Kursu Zeme (sygn. C‑273/18) z dnia 10 lipca 2019 r., zachowają w zakresie kwalifikacji transakcji wartość jedynie sentymentalną. Utopia?

Rozwiązanie EY: Zmiany VAT w transakcjach międzynarodowych – wsparcie dla CFO, CEO

Jak się przygotować?

Powyższe nie oznacza jednak wcale, że temat łańcuchów został definitywnie rozplątany. Lektura przepisów unijnych, a także polskiego projektu nadal nasuwa „kilka” wątpliwości interpretacyjnych. Poniżej pierwsze szesnaście, które spontanicznie przychodzi do głowy:

  • czy transakcje, w których uczestniczę będą po 1 stycznia rozliczane tak samo jak dziś?
  • co z transakcjami pozaunijnymi?
  • co z łańcuchami dłuższymi niż „potrójne”?
  • co z przerwą w transporcie?
  • co z podziałem ról transportowych między dwa podmioty?
  • co z transportem intermodalnym?
  • co, gdy w transakcji nie uczestniczy „podmiot pośredniczący”?
  • co to znaczy „wysyła lub transportuje”?
  • co, gdy „wysyła lub transportuje” pierwszy podmiot…
  • … a co, gdy ostatni?
  • co ze stosowaniem uproszczenia WTT?
  • co z dokumentacją WDT w przypadku łańcucha dostaw?
  • co w przypadku łańcuchów z udziałem konsumentów?
  • jak podmiot pośredniczący ma przekazywać numer VAT?
  • czy należyta staranność w łańcuchu (wiedza odnośnie poprzednich ogniw) ma nadal znaczenie?
  • czy uzyskane interpretacje nadal będą chronić?

Błąd w rozliczeniach transakcji łańcuchowych również po 1 stycznia może kosztować nawet 46% dodatkowego VAT (dziś tego rodzaju sytuacje się zdarzają). Na dobry początek, warto poszukać odpowiedzi przynajmniej na ww. pytania.

Chcesz wiedzieć więcej? Zachęcamy do kontaktu.

 

Zmiany w wewnątrzwspólnotowym VAT (cz. IV): call-off stock – czy i dlaczego warto o nim pomyśleć

Zmiany w wewnątrzwspólnotowym VAT (cz. III): czy i dlaczego warto prawidłowo podsumować swoje transakcje

Zmiany w wewnątrzwspólnotowym VAT (cz. II): czy i dlaczego warto zadbać o odpowiednią dokumentację WDT

Zmiany w wewnątrzwspólnotowym VAT (cz. I): czy i dlaczego warto identyfikować kontrahenta

Quick fix po polsku: Ministerstwo Finansów opublikowało projekt przepisów

Rewolucja w rozliczeniach VAT dla transakcji międzynarodowych – już za kilka miesięcy


Bądź na bieżąco
Otrzymuj najnowsze informacje o zmianach w prawie i podatkach bezpośrednio na swojego maila.

Zapisz się na newsletter >>