Wyrok TSUE na korzyść wprowadzenia podatku od sprzedaży detalicznej w Polsce

Zbigniew Pindel
Zbigniew Pindel Starszy Menedżer
kontakt
Aleksandra Pawłowicz
Aleksandra Pawłowicz Młodszy Prawnik
kontakt

W dniu 16 maja 2019 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie T-836/16 Polska v. Komisja stwierdził nieważność decyzji Komisji Europejskiej, w której Polski podatek od sprzedaży detalicznej został uznany za niezgodną z prawem pomoc publiczną. Oznacza to, że podatek zawieszony od 2016 r. będzie mógł być pobierany. Wyrok ten niesie za sobą szereg konsekwencji dla przedsiębiorców aktywnych w sektorze handlu detalicznego.

Trudne początki nowego podatku

Zgodnie z ustawą z dnia 6 lipca 2016 r. o podatku od sprzedaży detalicznej (dalej: Ustawa) sprzedawcy detaliczni osiągający w danym miesiącu przychód ze sprzedaży ponad 17 mln zł są objęci podatkiem progresywnym. Podstawą opodatkowania jest nadwyżka przychodów ze sprzedaży powyżej kwoty 17 000 000 zł.

Ciężar podatku od sprzedaży detalicznej jest więc zróżnicowany wedle obrotu miesięcznego przedsiębiorstwa:

  • obrót poniżej 17 mln zł jest wolny od podatku,
  • obrót pomiędzy 17 mln zł a 170 mln zł opodatkowany jest według stawki 0,8 %,
  • obrót powyżej 170 mln zł opodatkowany jest według stawki 1,4 %.

Ustawa weszła w życie we wrześniu 2016 r. i nie była notyfikowana przez Polskę. Komisja wszczęła postępowanie wyjaśniające w połowie września 2016 r. uznając, że progresywna struktura stawek polskiego podatku nałożonego na sektor sprzedaży detalicznej stanowiła pomoc państwa niezgodną z prawem i rynkiem wewnętrznym. Władze polskie, poprzez zmiany Ustawy zawieszały jej stosowanie na kolejne lata.

Zastrzeżenia Komisji Europejskiej

W ostatecznej decyzji z 2017 r. Komisja rozważała omawiany podatek w kontekście przesłanek pomocy publicznej w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej ,tj.:

  • korzyść,
  • selektywność,
  • zasoby państwowe,
  • wpływ na handel między państwami członkowskimi.

Komisja była zdania, że Ustawa prowadzi do odmiennego traktowania przedsiębiorstw prowadzących sprzedaż detaliczną ze względu na ich przychody, a więc pośrednio ich wielkość, oraz przyznaje selektywne korzyści tym przedsiębiorstwom, które osiągają niższy obrót. W tym celu Komisja zbadała potencjalną wysokość podatku dla różnych sprzedawców i stwierdziła, że skoro przedsiębiorstwa o wysokim przychodzie są objęte wyższymi stawkami podatku niż podmioty o niskim przychodzie, to podmioty o niższym przychodzie objęte są „odstępstwem” od ogólnego systemu.

Jednocześnie Komisja stwierdziła, że Polska nie wykazała, że środek był oparty na jakimkolwiek obiektywnym kryterium uzasadniającym różnicowanie sytuacji sprzedawców.

Strona polska twierdziła natomiast, że konstrukcja podatku nie różnicuje przedsiębiorstw z małym i dużym obrotem, gdyż różne stawki podatkowe stosowane są do różnych części przychodu wszystkich przedsiębiorstw. Osiągnięcie wyższego przychodu nie spowoduje zastosowania wyższej stawki w odniesieniu do całego przychodu przedsiębiorstwa, a jedynie do części przewyższającej określony próg przewidziany dla danej stawki podatku.

Komisja odrzuciła argumenty Polski i uznała, że podatek od sprzedaży detalicznej stanowi pomoc publiczną, która nie znajduje podstawy prawnej. Co więcej, Komisja wskazała, że podatek może celowo uderzać w przedsiębiorstwa z kapitałem zagranicznym.

Powrót podatku potwierdzony przez Trybunał

Polska zaskarżyła powyższą decyzję do Trybunału Sprawiedliwości UE (sprawy połączone T-836/16, T-624/17 – wyrok nieopublikowany). Trybunał odmówił słuszności podejścia Komisji, która uznała, niższą stawkę podatku za odstępstwo od ogólnego podatku dla dużego obrotu. Trybunał uznał, że punktem odniesienia dla oceny czy środek stawia w gorszej pozycji pewne grupy przedsiębiorstw jest cały mechanizm opodatkowania. Komisja, w ocenie Trybunału, błędnie więc założyła, że niższa stawka dla mniejszego obrotu stanowiła przywilej przyznawany od normalnego systemu z wyższą stawką podatku.

Ponadto, Trybunał stwierdził, że różnicowanie stawek od wielkości obrotu uzasadnione jest ekonomią skali, gdyż wraz ze większą skalą działalności zmniejszają się koszty jej prowadzenia.

Zgodnie z powyższym, Trybunał uznał, że podatek od sprzedaży detalicznej nie stanowi pomocy publicznej. Co za tym idzie, TSUE stwierdził nieważność decyzji Komisji w tej sprawie. Wyrok ten nie jest jeszcze prawomocny (Komisja może się od niego odwołać w ciągu 2 miesięcy). Co istotne, ewentualnie wniesienie odwołania nie nakazałoby Polsce dalszego zawieszania poboru podatku.

Konsekwencje dla przedsiębiorców

Zgodnie z ostatnią zmianą Ustawy, pobór podatku jest zawieszony do 1 stycznia 2020 r. Po tym czasie jednak nie ma przeszkód aby podatek rozpocząć pobierać.

Przedsiębiorcy zajmujący się sprzedażą detaliczną powinni więc zbadać swój miesięczny przychód w rozumieniu Ustawy. Nie każdy przychód ze sprzedaży będzie opodatkowany. Podatek nie dotyczy:

  • przychodów ze sprzedaży do kupujących osób prawnych jak i osób fizycznych w związku z prowadzoną przez nich działalnością gospodarczą,
  • przychodów z usług towarzyszących, o ile są osobno ewidencjonowane,
  • przychodów ze sprzedaży określonych towarów – m.in. leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych, refundowanych lub finansowanych w całości lub w części ze środków publicznych na podstawie odrębnych przepisów, energii elektrycznej, gazu ziemnego, ciepła, wody, paliw stałych i olejów napędowych i opałowych,
  • uwzględniając powyższe wyłączenia, przychodów przedsiębiorstwa nieprzekraczających w danym miesiącu 17 mln zł.

Opodatkowanie uzależnione jest również od wybranego modelu prowadzenia działalności gospodarczej. Podatkiem nie są przykładowo objęte sklepy prowadzone w modelu franczyzowym, gdy franczyzobiorca jest odrębnym podatnikiem. Podatek od sprzedaży detalicznej ma w takim przypadku zastosowanie do przychodów dla danego pojedynczego sklepu.

 


Bądź na bieżąco
Otrzymuj najnowsze informacje o zmianach w prawie i podatkach bezpośrednio na swojego maila.

Zapisz się na newsletter >>