Wkład na kapitał tylko gotówką?

Michał Sawicki
Michał Sawicki Senior Menedżer
kontakt

W praktyce gospodarczej częstym zdarzeniem jest konwersja wierzytelności przysługujących udziałowcom wobec spółki na udziały w jej kapitale zakładowym.

Jednym ze sposobów na przeprowadzenie takiej operacji jest potrącenie wzajemnych zobowiązań pomiędzy spółką i jej udziałowcem (z tytułu istniejącego zadłużenia i zobowiązania do dokonania płatności za obejmowane udziały). W ten sposób nie powstaje konieczność dokonywania przelewów gotówkowych, oszczędzając zarówno czas jak i koszty. Jednak neutralność podatkowa takiego rozwiązania bywa coraz częściej kwestionowana przez sądy administracyjne.

Udziały w spółkach kapitałowych mogą być obejmowane w zamian za gotówkę lub wkład niepieniężny (aport). Zdolność aportową posiadają także wierzytelności (np. wierzytelności handlowe lub wierzytelności z tytułu udzielonych pożyczek).

Przepisy kodeksu spółek handlowych nie definiują pojęć wkładu pieniężnego oraz wkładu niepieniężnego. Zgodnie jednak ze stanowiskiem prezentowanym do niedawna w orzecznictwie o tym, czy konwersja wierzytelności na udziały dojdzie do skutku w wyniku wkładu pieniężnego, czy niepieniężnego, decyduje, co do zasady, treść uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego (tak np. NSA w wyroku z dnia 14 grudnia 2004 r., sygn. akt FSK 2066/04).

W przypadku aportu w postaci wierzytelności, wnoszący wkład zobowiązany jest do rozpoznania przychodu do opodatkowania odpowiadającego nominalnej wartość objętych udziałów (art. 12 ust. 1 pkt 7 ustawy o CIT). Aport wnoszony w formie pieniężnej nie podlega opodatkowaniu po stronie wnoszącego (art. 12 ust. 4 pkt 4 ustawy o CIT).

Wątpliwości powstają w sytuacji gdy konwersja wierzytelności na kapitał zakładowy dokonywana jest bez angażowania środków pieniężnych, z wykorzystaniem potrącenia (kompensaty) zobowiązania powstałego po stronie udziałowca do wpłaty gotówki z istniejącym zobowiązaniem spółki wobec tego udziałowca.

W praktyce organy akceptowały dotychczas podejście, iż kompensata traktowana jest dla celów podatkowych na równi z płatnością w formie gotówkowej. Jednak w ostatnim czasie pojawiają się orzeczenia sądów administracyjnych prezentujące pogląd, że konwersja wierzytelności wspólnika przeprowadzana w opisany powyżej sposób nie jest tożsama z wniesieniem wkładu w formie pieniężnej (jako przykład można wskazać niedawny wyrok NSA z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 349/13). W konsekwencji, nawet w sytuacji, gdy z uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego wynika, że podwyższenie ma formę gotówkową ale dochodzi do potrącenia zobowiązań, wspólnik wnoszący wkład powinien, zdaniem sądu, rozpoznać dla celów CIT przychód analogicznie jak w przypadku wkładu niepieniężnego.

Powyższe stanowisko jest bez wątpienia kontrowersyjne i odmienne od dotychczas prezentowanego przez organy podatkowe. Ze względu na ryzyko podatkowe z nim związane, podatnicy zamierzający dokonać konwersji wierzytelności na kapitał powinni rozważyć wykorzystanie alternatywnych technik dających zbliżone efekty.

 


Bądź na bieżąco
Otrzymuj najnowsze informacje o zmianach w prawie i podatkach bezpośrednio na swojego maila.

Zapisz się na newsletter >>