Sądy zweryfikują działania fiskusa

Zwiększa się efektywność działań fiskusa. Często jest to jednak niestety próba nowej interpretacji faktów i rzeczywistości, przejawiająca się w pomijaniu przez organy istniejących interpretacji podatkowych.

Ministerstwo Finansów w dniu 10 września 2018 r. w odpowiedzi na interpelację poselską nr 25239 odniosło się do opublikowanego w sierpniu i szeroko komentowanego w mediach fragmentu pisma dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach, w którym wskazano kierunki działania dla urzędów skarbowych w obszarze zwalczania przestępczości i uszczelniania systemu podatkowego.

Z ujawnionej i wzbudzającej szerokie kontrowersje informacji można było wyczytać m.in., że głównymi adresatami działań administracji skarbowej powinny być w założeniu podmioty, u których kontrola może przynieść wymierny skutek finansowy (tj. wpływy do budżetu), nie zaś te, które budzą wątpliwości z punktu widzenia prawno-finansowego.

Odnosząc się do sformułowań zawartych w tym dokumencie MF tłumaczy, iż podstawowym kryterium przeprowadzenia kontroli jest wynik przeprowadzonej analizy ryzyka. Oznacza to, iż ciężar walki z nieprawidłowościami podatkowymi przeniesiony został w znacznym zakresie na etap planowania, typowania i wnikliwej analizy danych. To właśnie odpowiednie typowanie podmiotów do kontroli ma pomóc skutecznie uszczelnić system podatkowy. Fiskus wyjaśnia przy tym, iż stan majątkowy podatnika nigdy nie był samodzielną przesłanką wszczęcia kontroli podatkowej, bądź kontroli celno-skarbowej. Nie neguje jednak tego, iż jest on również brany pod uwagę przy typowaniu podatników do kontroli.


Chcesz wiedzieć więcej na temat praktycznych aspektów kontroli?
Zapraszamy do obejrzenia nagrania z Webcastu EY Kontrola podatkowa – 6 kroków do zabezpieczenia firmy.Więcej informacji i rejestracja

Ministerstwo Finansów uzasadniając strategię realizowaną w zakresie uszczelniania systemu podatkowego wskazuje, że Krajowa Administracja Skarbowa efektywnie realizuje określone dla jej działalności cele. Na poparcie swoich tez przytacza dane liczbowe, z których wynika iż konsekwentnie spada liczba kontroli oraz jednocześnie wzrasta ich efektywność.

I tak, MF podaje m.in., że liczba kontroli celno – skarbowych prowadzonych przez urzędy celno – skarbowe (wcześniej postępowań kontrolnych prowadzonych przez urzędy kontroli skarbowej) spadała konsekwentnie od 2016 i wynosiła odpowiednio w 2016 r. – 9.855, w 2017 r. – 4.728, zaś w I połowie 2018 r. – 1.700 kontroli. Analogiczne zjawisko odnotowano w zakresie kontroli podatkowych prowadzonych przez urzędy skarbowe – w 2016 roku US przeprowadziły w sumie 44.068 kontroli podatkowych, w 2017 roku – 23.781, natomiast w pierwszym półroczu 2018 r. już tylko 10.361 kontroli.

Spadek ilości kontroli jest obecnie wyraźnie zauważalny. Zjawisko to po części jest pochodną tego, że działania kontrolne coraz częściej nakierowane są na dużych podatników, wobec których prowadzone kontrole są niejednokrotnie bardziej skomplikowane, a przez to i dłużej trwają (a w konsekwencji na dłużej angażują całe zespoły kontrole), a po części również pokłosiem reformy skarbowości z marca zeszłego roku (nastąpiły wówczas znaczne zmiany kadrowe).

Z danych podawanych przez Ministerstwo wynika także, iż równolegle wzrasta efektywność kontroli. I tak, w pierwszym półroczu 2018 r. ustalenia przypadające na 1700 kontroli celno – skarbowych wyniosły 6,04 mld zł, wobec ustaleń w wysokości 7,4 mld zł przypadających na 2633 kontroli w analogicznym okresie 2017 r. – co oznacza, że kwota ustaleń na jedną kontrolę wyniosła w tym roku 3,55 mln zł, wobec kwoty 2,82 mln zł w analogicznym okresie roku poprzedniego. Podobne zjawisko wystąpiło w zakresie działań kontrolnych urzędów skarbowych, które w I połowie 2018 r. przeprowadziły łącznie 10.361 kontroli zakończonych kwotą ustaleń w wysokości 3,9 mld zł, zaś w analogicznym okresie 2017 r.  zakończyły w sumie 13.854 kontroli ustalając zaległości podatkowe na kwotę 3,2 mld zł.

Wzrost ustaleń przypadających na jedną kontrolę, jak również stosunkowo wysoka wartość średnich ustaleń potwierdzają, że kontrole dotyczą w znacznej mierze dużych podatników. Doświadczenie pokazuje przy tym, iż często jest to nie tyle wynik realizacji strategii zmierzającej do uszczelniania systemu podatkowego (poprzez aktywne zwalczanie luki podatkowej), ale niestety próba nowej interpretacji przez fiskusa faktów i zastanej rzeczywistości, przejawiająca się coraz częściej w pomijaniu przez organy w swoich rozstrzygnięciach istniejących interpretacji podatkowych. Sytuacja ta oznacza, że w praktyce spory podatników z fiskusem będą przenosić się coraz częściej na poziom sądowy. Należy mieć przy tym na uwadze, że o ile organy podatkowe mogą czasem kierować się interesem budżetu, to sądy powinny jednak jednoznacznie opowiedzieć się za zgodnością  z prawem danego rozstrzygnięcia.


Bądź na bieżąco
Otrzymuj najnowsze informacje o zmianach w prawie i podatkach bezpośrednio na swojego maila.

Zapisz się na newsletter >>