Sądy o transporcie jak o targowiskach

Marta Barczuk
Marta Barczuk Starszy Konsultant
kontakt

Gmina nie jest zobowiązana do stosowania prewspółczynnika VAT w celu odliczenia VAT naliczonego od wydatków związanych z transportem zbiorowym – orzekł WSA.

Środki otrzymywane od sąsiednich gmin na postawie zawieranych porozumień w zakresie organizacji lokalnego transportu zbiorowego nie stanowią wynagrodzenia za usługę. Ponadto pobieranie opłat od przewoźników za korzystanie z przystanków autobusowych jest ściśle związane z prowadzoną działalnością gospodarczą gminy. W konsekwencji gmina nie jest zobowiązana do stosowania prewspółczynnika VAT w celu odliczenia VAT naliczonego od wydatków związanych z transportem zbiorowym. Stanowisko takie zaprezentowane zostało w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Rz 799/18.

Sprawa skarżącej gminy dotyczyła kwestii rozliczania VAT w związku z prowadzoną działalnością w zakresie lokalnego transportu zbiorowego. We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej gmina wskazała, że zawarła ze spółką umowę wykonawczą o świadczenie usług przewozowych w ramach publicznego transportu zbiorowego. Zgodnie z niniejszą umową, spółka świadczy usługi przewozu na obszarze gminy oraz gmin sąsiednich, które zawarły z nią stosowne porozumienia.

Ponadto gmina wskazała, że posiada przystanki komunikacji miejskiej oraz dworzec autobusowy, które są zarządzane oraz administrowane przez spółkę. Gmina pobiera opłaty przewoźników za zatrzymywanie się na przystankach / dworcu zgodnie z art. 16 ust. 4 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym. Opłaty te stanowią należności publicznoprawne, tj. pozostają poza zakresem ustawy o VAT. W związku z tak przedstawionym stanem faktycznym, gmina zadała pytania:

  1. Czy środki pobierane przez miasto od sąsiednich gmin w zamian za realizację zadań w zakresie lokalnego transportu zbiorowego, stanowią wynagrodzenie za świadczone usługi i podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT?
  2. Czy wnioskodawca zobligowany jest do stosowania proporcji, o której mowa w art. 86 ust. 2a-2h ustawy o VAT, w odniesieniu do podatku naliczonego związanego z zakupami związanymi bezpośrednio oraz w całości i wyłącznie z transportem zbiorowym, w związku z pobieraniem opłat od przewoźników za zatrzymywanie się na przystankach oraz na dworcu?

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: dyrektor lub organ) w zaskarżonej interpretacji uznał, że w opisanej sytuacji środki pobierane na podstawie porozumień międzygminnych stanowią wynagrodzenie za usługi transportu zbiorowego, a co za tym idzie podlegają opodatkowaniu VAT. W opinii dyrektora między gminami istnieje bowiem stosunek zobowiązaniowy, w którym sąsiednie gminy są beneficjentami usług transportowych.

Jednocześnie organ uznał, że w celu odliczania VAT naliczonego od wydatków ponoszonych w związku z tworzeniem oraz utrzymaniem przystanków, gmina zobowiązana jest do stosowania prewspółczynnika VAT. Dyrektor uznał bowiem, że przystanki komunikacji miejskiej oraz dworzec autobusowy wykorzystywane są przez gminę do czynności opodatkowanych podatkiem VAT i pozostającej poza zakresem ustawy o VAT.

Rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: WSA lub sąd) przychylił się do stanowiska gminy, a w konsekwencji uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną. Zdaniem WSA, gmina na postawie zawartych porozumień wchodzi de facto w uprawnienia sąsiednich gmin. Jednocześnie nie można uznać, że gmina świadczy na ich rzecz usługi transportu zbiorowego. Beneficjentem usług transportowych są bowiem mieszkańcy gmin, a nie same gminy. W konsekwencji, gmina w powyższym zakresie nie świadczy na rzecz gmin sąsiednich usług podlegających opodatkowaniu VAT.

W zakresie natomiast obowiązku stosowania prewspółczynnika VAT, sąd wskazał, że udostępnianie przystanków oraz dworca na rzecz przewoźników odbywa się w ramach prowadzonej przez gminę działalności gospodarczej. Zdaniem WSA, w definicji działalności gospodarczej wskazanej w art. 15 ust. 2 i 3 ustawy o VAT mieszczą się również takie działania i sytuacje, które nie generują opodatkowania VAT. Jednocześnie sąd podkreślił, że skoro wszystkie zakupy związane są z działalnością opodatkowaną VAT, gmina nie będzie zobowiązana do odliczania VAT przy zastosowaniu proporcji, o której mowa w art. 86 ust. 2a ustawy o VAT.

Stanowisko zaprezentowane w opisywanym wyroku w zakresie rozliczania VAT w związku z porozumieniami międzygminnymi znajduje odzwierciedlenie w licznych interpretacjach indywidualnych dyrektora, tj. przykładowo w interpretacji indywidualnej z dnia 9 czerwca 2017 r., nr 0115-KDIT1-2.4012.204.2017.1.AW oraz z dnia 24 sierpnia 2016 r., nr ILPP1/4512-1-354/16-5/TK.

Ponadto orzeczenie to, w zakresie obowiązku stosowania prewspółczynnika VAT, zgodne jest z linią orzeczniczą prezentowaną przez sądy administracyjne. Pogląd taki został bowiem przedstawiony w wyroku WSA w Krakowie z dnia 27 marca 2018 r., sygn. akt I SA/ Kr 181/18 oraz wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Rz 744/17.

Zauważyć należy również, że analogiczne stanowisko prezentowane było przez Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) w zakresie prawa do odliczania VAT od wydatków ponoszonych na targowiska (przykładowo wyroki z dnia 12 kwietnia 2016 r., sygn. akt I FSK 1783/14; z dnia 9 lutego 2016 r., sygn. akt I FSK 835/15; z dnia 23 lipca 2015 r., sygn. akt I FSK 696/14). Zdaniem NSA, fakt poboru opłaty targowej nie wyłącza możliwość uznania, że targowisko w całości wykorzystywane jest doprowadzenia działalności gospodarczej. Z wyroków NSA wynika bowiem, że nawet jeżeli przy wykonywaniu działalności gospodarczej pobierana jest opłata o charakterze publicznoprawnym, gmina nie jest zobowiązana do stosowania tzw. prewspółczynnika.


Bądź na bieżąco
Otrzymuj najnowsze informacje o zmianach w prawie i podatkach bezpośrednio na swojego maila.

Zapisz się na newsletter >>