Rząd przyjął projekt ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych

Zbigniew Pindel
Zbigniew Pindel Starszy Menedżer
kontakt

Spodziewamy się, że ustawa wejdzie w życie w 2019 r. Rekomendujemy rozpoczęcie przygotowań, by dostosować firmy do nowego stanu prawnego.

Mamy kolejny ważny krok w pracach nad projektem ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary (UOPZ). Rada Ministrów w dniu 8 stycznia 2019 r. przyjęła projekt ustawy.

Co istotne przyjęcie projektu zostało skomentowane przez Ministra Sprawiedliwości Zbigniewa Ziobrę, który podkreślił, że kształt przyjętego projektu stanowi realizację przez Polskę zobowiązań międzynarodowych, a podobne rozwiązania do tych zawartych w projektowanej ustawie można znaleźć w ustawodawstwie wielu krajów UE.

Co również warte odnotowania, minister zaznaczył, iż ustawa w pierwszej kolejności ma pełnić funkcję prewencyjną poprzez uświadomienie podmiotom zbiorowym konieczności dochowywania odpowiednich standardów.

Co się zmieni

Odpowiedzialność podmiotu zbiorowego będzie niezależna od odpowiedzialności osoby fizycznej, której działanie faktycznie stanowiło naruszenie przepisów. Dotychczas odpowiedzialność podmiotu była możliwa wyłącznie po prawomocnym stwierdzeniu faktu popełnienia przestępstwa przez reprezentanta podmiotu zbiorowego. Oznacza to znacznie szybszą reakcję na nieprawidłowości w działaniu podmiotów zbiorowych.

Jednocześnie nowe przepisy nie zawierają już enumeratywnego katalogu przestępstw, z którymi związana będzie odpowiedzialność podmiotu zbiorowego. Zasadą będzie odpowiedzialność w przypadku popełnienia jakiegokolwiek czynu zabronionego jako przestępstwo lub przestępstwo skarbowe lub w związku z osiągnięciem korzyści majątkowej z tych czynów.

Nowością jest określenie odpowiedzialności podmiotu zbiorowego w związku z działaniami osób sygnalizujących nieprawidłowości. Podmiot zbiorowy zobowiązany jest do ochrony osoby, która ujawniła nieprawidłowości (tzw. sygnalisty) oraz do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na skutek informacji otrzymanych od sygnalisty.

Wzrośnie wysokość kar pieniężnych, które mogą zostać nałożone na podmiot zbiorowy. Dodatkowo kara finansowa będzie niezależna od przychodu osiąganego przez ten podmiot, co przewidywała dotychczasowa ustawa.

Nowością jest wprowadzenie kary polegającej na przymusowym rozwiązaniu podmiotu zbiorowego.

Kary

Nowa ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych przewiduje zasadniczo możliwość nałożenia kary pieniężnej w granicach od 30.000 zł do 30.000.000 złotych. Aktualne przepisy granice kary określają na poziomie od 1.000 zł do 5.000.000 złotych, nie więcej jednak niż 3% przychodu osiągniętego w roku obrotowym, w którym popełniono czyn zabroniony będący podstawą odpowiedzialności podmiotu zbiorowego.

Należy pamiętać, ze nowe przepisy przewidują zwiększenie górnej granicy kary nawet do 60.000.000 złotych jeżeli podmiot zbiorowy nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego na skutek zgłoszenia sygnalisty lub nie usunął nieprawidłowości stwierdzonych w takim postępowaniu wyjaśniającym, co ułatwiło lub umożliwiło popełnienie czynu zabronionego.

Nowe przepisy przewidują zatem znacznie wyższe kary niż aktualnie obowiązująca ustawa.

Dalsze prace

Można przypuszczać, że projekt ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych zostanie wkrótce wniesiony do Sejmu. Jak wynika bowiem z wypowiedzi Ministra Sprawiedliwości, wprowadzenie w życie nowych zasad odpowiedzialności podmiotów zbiorowych jest istotne z punktu widzenia wypełnienia przez Polskę zobowiązań nałożonych przez niektóre unijne dyrektywy i OCED. Można spodziewać się, że w 2019 r. ustawa wejdzie w życie.

Konsekwencje dla podmiotów zbiorowych

Projekt ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych zakłada, że nowe regulacje wejdą w życie po upływie 6 miesięcy od daty ogłoszenia ustawy. Niemniej jednak, warto już teraz podjąć działania mające na celu przygotowanie do wdrożenia UOPZ (w szczególności przeprowadzenie analizy obecnego stanu systemu compliance w spółce i określenie zakresu wymaganych działań) lub rozważyć dostosowanie zasad działalności podmiotu do nowych regulacji, zwłaszcza w przypadku podmiotów o skomplikowanej strukturze i szerokim przedmiocie działalności.

Współpraca: Katarzyna Mnich-Żołyniak

 


Bądź na bieżąco
Otrzymuj najnowsze informacje o zmianach w prawie i podatkach bezpośrednio na swojego maila.

Zapisz się na newsletter >>