Rewolucja w rozliczeniach VAT dla transakcji międzynarodowych – już za kilka miesięcy

Od 2020 r. zaczną obowiązywać zmiany w rozliczeniach transakcji łańcuchowych. Na przygotowanie się do zmian nie zostało zbyt wiele czasu.

7 kwietnia 2016 r. Komisja Europejska opublikowała plan działania w sprawie podatku VAT. To swoisty manifest programowy ukierunkowany na dostosowanie systemu VAT do zmieniających się realiów, a ponad wszystko mający zatrzymać szereg patologii (takich jak np. wysoki poziom komplikacji rozliczeń, wysokie koszty obsługi, czy przede wszystkim olbrzymia skala wyłudzeń, z którymi z większym lub mniejszym skutkiem walczą różnymi środkami poszczególne państwa członkowskie).

Zobacz więcej na temat split payment

Komisja Europejska sukcesywnie przedstawia propozycje zmierzające do ustanowienia docelowego systemu VAT. Po drodze pojawia się jednak szereg rozwiązań „ad hoc”. Jedno z nich dość niepostrzeżenie weszło niedawno w życie i nie wzbudza zanadto uwagi w przestrzeni podatkowej. Ma zaś ono ogromne znaczenie dla rozliczeń transakcji międzynarodowych. Praktyczne zastosowanie nowych zasad datuje się na początek 2020 r. Oznacza to, że na przygotowanie się do zmian nie zostało zbyt wiele czasu.

Nowe przepisy o transakcjach międzynarodowych – gdzie ich szukać?

Nowe zasady rozliczeń VAT w transakcjach międzynarodowych wynikają z następujących aktów prawnych:

  • DYREKTYWA RADY (UE) 2018/1910 z dnia 4 grudnia 2018 r. zmieniająca dyrektywę 2006/112/WE – w odniesieniu do harmonizacji i uproszczenia niektórych przepisów w systemie podatku od wartości dodanej dotyczących opodatkowania handlu między państwami członkowskimi (dalej: Dyrektywa zmieniająca)
  • ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE RADY (UE) 2018/1912 z dnia 4 grudnia 2018 r. zmieniające rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 282/2011 – w odniesieniu do niektórych zwolnień związanych z transakcjami wewnątrzwspólnotowymi (dalej: Rozporządzenie zmieniające)

To ważne rozróżnienie. O ile bowiem rozwiązania wynikające z Dyrektywy zmieniającej będą wdrożone do krajowego porządku prawnego ustawowo, to te ustanowione Rozporządzeniem zmieniającym obowiązywać będą bezpośrednio i wprost (bez potrzeby dostosowania przepisów krajowych). Nie każdy podatnik VAT pamięta zaś, że takie rozporządzenie w ogóle obowiązuje a dodatkowo, że skutki zeń płynące dotyczą go bezpośrednio.

Transakcje międzynarodowe – co się zmieni?

Zmiany dotkną podatników uczestniczących w transakcjach międzynarodowych. Można je pogrupować w ramach następujących obszarów:

1) Rygorystyczne przesłanki dla stosowania 0% VAT dla WDT

Zmiany w tym zakresie dotyczą dwóch płaszczyzn korzystania z preferencyjnego rozliczania WDT i wprowadzają:

  • konieczność uzyskania numeru identyfikacyjnego VAT nabywcy – do tej pory przesłanka miała jedynie charakter formalny, a więc zgodnie z orzecznictwem nie stanowiła sama w sobie warunku do skorzystania z preferencji podatkowych;
  • konieczność posiadania konkretnych dokumentów potwierdzających dostawę – do tej pory, przepisy krajowe pozostawiały podatnikom pewną dowolność w tym zakresie. To się jednak zmieni. Dla skorzystania ze stawki 0% VAT przy WDT, w praktyce konieczne okazać się może bowiem posiadanie minimum dwóch dowodów wysyłki lub transportu, zaliczanych do określonej kategorii (jednej z dwóch), a na dodatek niesprzecznych i wydanych przez niezależne względem siebie podmioty. Oznacza to w praktyce konieczność wdrożenia nowych mechanizmów pozyskiwania dokumentów potwierdzających WDT.

2) Transakcje łańcuchowe

Brak przepisów wspólnotowych dla transakcji łańcuchowych od lat wywoływał stan niepewności co do rozliczeń VAT w ramach łańcucha dostaw, również dlatego, że niektóre kraje UE w ogóle nie miały w tym zakresie swoich rozwiązań. Polska przepisy ma, jednak mówiąc szczerze na niewiele się to zdaje (z uwagi na ich niejasność oraz różne interpretacje analogicznych stanów faktycznych przez organy skarbowe).

Zobacz webcast o transakcjach łańcuchowych

Ustanowienie jednolitych zasad rozliczeń VAT w łańcuchu dostaw na szczeblu UE ma w założeniu rozwiązać raz na zawsze bolączki podatników i zdjąć z nich aurę ryzyka reklasyfikacji VAT (co prowadzić może w skrajnym przypadku nawet do podwójnego opodatkowania VAT tej samej transakcji). Przepisy Dyrektywy zmieniającej już na start pozostawiają jednak sporo wątpliwości interpretacyjnych.

3) Magazyn konsygnacyjny (call of stock)

Istota zaproponowanego rozwiązania sprowadza się do ujednolicenia zasad rozliczeń VAT  na szczeblu przepisów UE dla instytucji magazynu konsygnacyjnego. Do tej pory, państwa członkowskie zachowywały swobodę w zakresie określania tych zasad, gdyż przyjmowane rozwiązania (a wiec także nasze krajowe) nie bazowały wprost na przepisach Dyrektywy VAT. A to rodziło wątpliwości praktyczne i skutkowało stanem niepewności rozliczeń.

Transakcje międzynarodowe- kogo dotkną zmiany?

Nie każdy przedsiębiorca uczestniczący w obrocie zagranicznym korzysta z preferencji magazynu konsygnacyjnego. Niemniej, transakcje łańcuchowe to często dla takich podmiotów chleb powszedni (czy to w zakupach, czy sprzedaży). Z kolei odpowiednie dokumentowanie transakcji zagranicznych dotyczy już każdego podmiotu dokonującego WDT. Co więcej, nowe rozwiązania będą też często krzyżować się ze sobą – gdy przykładowo konieczność rozpoznania WDT w łańcuchu dostaw zaowocuje określonymi (nowymi) obowiązkami dokumentacyjnymi.

Dziś nie znamy jeszcze propozycji krajowych przepisów implementujących Dyrektywę zmieniającą. Nie zmienia to faktu, że na bazie lektury samych tylko przepisów wspólnotowych należy podjąć szereg konkretnych kroków dostosowawczych do nowych rozwiązań, przykładowo:

  • przegląd transakcji łańcuchowych – w szczególności by zweryfikować, czy zmiana zasad skutkować będzie reklasyfikacją VAT;
  • dostosowanie umów z kontrahentami i spedytorami do nowych zasad;
  • rozważenie konieczności rejestracji VAT w danej jurysdykcji;
  • dostosowanie systemów księgowych do nowych zasad – w szczególności odnośnie konieczności identyfikacji statusu VAT nabywcy oraz nowych obowiązków ewidencyjnych;
  • nowe obowiązki w zakresie pozyskiwania dokumentów – tu w praktyce może istnieć szereg złożonych wyzwań z pogranicza księgowości, finansów i logistyki, począwszy od wdrożenia rozwiązań umożliwiających spełnienie nowych wymogów, uwrażliwienia kontrahentów i przeszkolenia pracowników, poprzez udrożnienie systemu obiegu dokumentacji i zapewnienia terminowości otrzymywania potwierdzeń, a skończywszy na właściwej archiwizacji dokumentów i kontrolingu.

Aby umożliwić Państwu bliższe zapoznanie się z opisywanymi zmianami, w najbliższym czasie opublikujemy cykl artykułów szczegółowo omawiających każdą z nadchodzących instytucji.


Bądź na bieżąco
Otrzymuj najnowsze informacje o zmianach w prawie i podatkach bezpośrednio na swojego maila.

Zapisz się na newsletter >>