Polska implementuje przepisy dyrektywy ATAD 2*

Już w kwietniu 2020 r. do polskiego porządku prawnego mogą wejść nowe przepisy implementujące Dyrektywę ATAD 2.

W dniu 5 lutego 2020r. wpłynął do Sejmu rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku od towarów i usług, ustawy o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami oraz niektórych innych ustaw („Projekt”). Głównym celem regulacji jest dopełnienie transpozycji dyrektywy Rady (UE) 2017/952 z dnia 29 maja 2017 r. zmieniającej dyrektywę (UE) 2016/1164 w zakresie rozbieżności w kwalifikacji struktur hybrydowych dotyczących państw trzecich („Dyrektywa ATAD 2”).

Zgodnie z Projektem i jego uzasadnieniem, jeśli ustawa wejdzie w życie, to jej przepisy znajdą zastosowanie już do dochodów uzyskanych przez podatników CIT po 1 kwietnia 2020 roku, to znaczy od dnia planowanego wejścia w życie ustawy – co jest pochodną nałożonego na Polskę przez Unię Europejską obowiązku implementowania ATAD 2 do polskiego porządku prawnego do 1 stycznia 2020 r.

Warto zwrócić uwagę, że w dniu 24 stycznia 2020 r. Komisja Europejska ogłosiła na swojej stronie internetowej, że zgodnie z art. 258 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, wysłała formalne zawiadomienia do kilku państw członkowskich, wśród których znalazła się także Polska. Zawiadomienie dotyczy wdrożenia Dyrektywy ATAD 2. Nie udostępniono jednak żadnych komunikatów prasowych ani memorandum, które ujawniłyby, z których aspektów wdrażania ATAD 2 Komisja nie jest zadowolona.

Implementacja ATAD 2  w trakcie roku

Na gruncie podatków dochodowych orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego sformułowało zasadę zakazu wprowadzania zmian w prawie podatkowym w czasie trwania roku podatkowego, a ewentualne zmiany powinny być zasadniczo wprowadzane od dnia 1 stycznia nowego roku, co oznacza konieczność ogłoszenia uchwalonej ustawy do końca listopada roku poprzedniego.

Wydawać by się mogło, że zasada ta głęboko zakorzeniła się w praktyce prawodawczej, chociaż nie znajduje bezpośredniego oparcia w przepisach prawa, a także jest powszechnie akceptowana.

Jednak w komentowanym Projekcie ustawodawca powołując się na historyczny wyrok Trybunału Konstytucyjnego wywiódł, że wprowadzanie zmian do przepisów podatków dochodowych jest dopuszczalne.  Przemawiać za tym ma charakter zmian zdefiniowanych w Projekcie, których celem ma być eliminowanie praktyk powodujących obejście prawa i agresywnej optymalizacji podatkowej. W ocenie ustawodawcy odstąpienie od zasady niewprowadzania zmian w trakcie roku podatkowego jest dopuszczalne z uwagi na wystąpienie przesłanki ważnego interesu publicznego.

Cel ATAD 2

Zgodnie z uzasadnieniem Projektu, głównym celem proponowanych zmian ma być uregulowanie kwestii rozbieżności w kwalifikacjach podatkowych dokonywanych przez różne jurysdykcje, podmiotów gospodarczych (jako transparentne lub nietransparentne podatkowo), osiąganych przez nie przychodów lub ponoszonych kosztów.

Polskie przepisy implementujące ATAD 2 będą dotyczyły w szczególności rozbieżności w kwalifikowaniu przez różne jurysdykcje podatkowe podmiotów gospodarczych w celach podatkowych (tzw. podmiotów hybrydowych, które są traktowane dla celów podatkowych jako transparentne w jednej jurysdykcji i jednocześnie nietransparentne w innej), jak również rozbieżności w zakresie uwzględniania podatkowych kosztów ponoszonych przez podatników podatku dochodowego oraz przychodów uzyskiwanych przez takich podatników. Dodatkowo, projektowane przepisy zawierają osobny słowniczek pojęć, używanych we wprowadzanych przepisach, np. transakcja hybrydowa, hybrydowy instrument finansowy.

Projekt jest na wczesnym etapie legislacyjnym, w związku z tym znając dynamikę polskiego ustawodawcy trudno przewidzieć w jakim kształcie może zostać ona uchwalona. Na obecnym etapie warto zatem sięgnąć do Dyrektywy ATAD 2, która określa przepisy, których celem ma być przede wszystkim:

  • określenie ram w kwalifikacji rozbieżności hybrydowych wykorzystujących odmienne traktowanie podmiotu lub instrumentu przez przepisy podatkowe dwóch lub więcej jurysdykcjach,
  • objęcie zakresem regulacji wszystkich podatników podlegających podatkowi od osób prawnych w państwach członkowskich,
  • wpływ ATAD 2 ma być ukierunkowany nie na ogólne cechy systemu podatkowego poszczególnych jurysdykcji, lecz jedynie na rozbieżności, które wynikają z kolizji przepisów podatkowych dwóch (lub więcej) jurysdykcji,
  • stosowanie przepisów wynikających z ATAD 2 powinno być dopuszczalne w przypadku istnienia wspominanych rozbieżności między podatnikiem a przedsiębiorstwem powiązanym lub/i w przypadku uzgodnienia strukturalnego między zaangażowanymi stronami, wychodzącego poza zakres powiązań,
  • zapobieganie rozbieżnościom w kwalifikacji struktur hybrydowych z udziałem państw trzecich, w tym dotyczącym stałych zakładów, struktur hybrydowych oraz rozbieżności w kwalifikacji związanych z podwójną rezydencją podatkową.

Interpretacja przepisów Projektu i ich przyszłe stosowanie będzie bez wątpienia istotnym wyzwaniem dla podatników dokonujących transakcji transgranicznych. W przypadku uchwalenia Projektu, podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych powinni na nowo rozważyć kwalifikację wielu ponoszonych kosztów lub osiąganych przychodów aby odpowiednio przygotować się na ewentualną kontrolę.

*Przepisy uszczelniające system podatku dochodowego od osób prawnych, których celem jest implementacja dyrektywy Rady (UE) 2017/952 z dnia 29 maja 2017 r. zmieniającej dyrektywę (UE) 2016/1164 w zakresie rozbieżności w kwalifikacji struktur hybrydowych dotyczących państw trzecich. Dyrektywa ATAD 2 jest odzwierciedleniem na szczeblu europejskim prac OECD/G20 nad kwestią erozji podstawy opodatkowania i transferu zysków (Base Erosion and Profit Shifting).


Bądź na bieżąco
Otrzymuj najnowsze informacje o zmianach w prawie i podatkach bezpośrednio na swojego maila.

Zapisz się na newsletter >>