Pojazdy napędzane zachętami – perspektywy rozwoju sektora e-mobility w Polsce

Już w tym tygodniu wchodzi w życie ustawa regulująca rynek e-mobility. System zachęt może przyczynić się do zwiększenia ilości samochodów elektrycznych na ulicach polskich miast.

Nadchodzące zmiany na rynku e-mobility w Polsce

Po wielu miesiącach intensywnych prac i konsultacji społecznych, sektor e-mobility doczekał się dedykowanej mu ustawy, która wejdzie w życie 22 lutego br. Ustawa z dnia 11 stycznia 2018 r. o elektromobilności i paliwach alternatywnych (Ustawa), bo o niej mowa, jest wynikiem implementacji do polskiego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/94/UE w sprawie rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych. Zanim jednak Ustawa powstała w ostatecznym brzmieniu, poszczególne jej projekty były szeroko dyskutowane w środowisku branżowym oraz w zespołach poselskich. Co ciekawe, podczas konsultacji społecznych pierwszego projektu ustawy z 26 kwietnia 2017 r. wniesiono ok. 1200 uwag przez niemal 100 różnych podmiotów, reprezentujących niejednokrotnie odmienne stanowiska. Wśród zgłaszających uwagi znalazła się liczna grupa przedsiębiorców, operatorzy systemów dystrybucyjnych elektroenergetycznych (OSDe), jak również jednostki samorządu terytorialnego oraz sami użytkownicy pojazdów elektrycznych.

W jaki sposób polska Ustawa ma sprawić, by rozwój rynku e-mobility „ruszył z miejsca”?

Patrząc na wchodzące w życie regulacje dotyczące elektromobilności, nasuwa się pytanie o cele ustanowione w Dyrektywie 2009/28/WE oraz Dyrektywie 2014/94/UE dotyczące minimalnego udziału energii ze źródeł odnawialnych (20% i 10%) wykorzystywanych w sektorze transportu w państwach członkowskich do 2020 r. Wydaje się, że aby je osiągnąć, najistotniejsze są odpowiednie systemy zachęt dla kierowców, inwestorów, OSDe oraz pośrednio producentów i dealerów pojazdów napędzanych paliwami alternatywnymi. Szczególną uwagę na początku drogi rozwoju e-mobility w Polsce powinno przykładać się do budowy infrastruktury ładowania, ponieważ bez tego rynek ten nie będzie mógł „ruszyć z miejsca”.

Podstawowym mechanizmem stosowanym w różnych państwach Unii Europejskiej są bezpośrednie dotacje na zakup pojazdów napędzanych paliwami alternatywnymi oraz daleko idące ulgi podatkowe (np. zerowa stawka VAT). Polski Ustawodawca nie wprowadził tego typu rozwiązań. W zamian za to, proponuje kierowcom gotowym na zamianę swojego pojazdu „spalinowego” na ekologiczny uprzywilejowanie w zakresie korzystania z infrastruktury – parkingów, buspasów oraz stref czystego transportu. Pojazdy EV będą mogły bezpłatnie parkować na czas ładowania na stanowiskach postojowych, wyznaczanych przy ogólnodostępnych stacjach ładowania na drogach publicznych, w strefach zamieszkania, w strefach ruchu oraz w strefach płatnego parkowania. W celu promocji pojazdów napędzanych paliwami alternatywnymi, zarządca drogi (a więc Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, marszałek województwa, starosta, prezydent miasta, inny właściwy podmiot dla dróg wewnętrznych) będzie mógł wyznaczać dodatkowe stanowiska parkingowe specjalnie dla EV i pojazdów napędzanych gazem ziemnym, które nie będą już ograniczone tylko do czasu ładowania pojazdu. EV zostaną też uprawnione do korzystania z buspasów do dnia 1 stycznia 2026 r., jednak zarządca drogi będzie mógł uzależnić ten przywilej od liczby pojazdów poruszających się tymi pasami.

Co więcej, w Ustawie przewidziano zachęty podatkowe – brak akcyzy na EV, pojazdy napędzane wodorem oraz pojazdy hybrydowe (w przypadku pojazdów hybrydowych przywilej ten będzie obowiązywał do 2021 r.) oraz korzystniejszą amortyzację podatkową przy zakupie EV dla osób fizycznych i firm (możliwość odpisów z tytułu zużycia samochodu osobowego EV, w części ustalonej od wartości samochodu przewyższającej równowartość 30 000 zł).

Ustawa wspiera też podmioty zainteresowane podejmowaniem inwestycji w zakresie budowy ogólnodostępnych stacji ładowania i punktów ładowania EV. Wprowadza wyłączenie dla tych obiektów z konieczności uzyskania pozwolenia na budowę oraz dokonania geodezyjnego wyznaczania przyłączy. Mniejsza będzie także opłata za przyłączenie do sieci dla infrastruktury ładowania transportu publicznego oraz ogólnodostępnych stacji ładowania. Ważne jest również to, że prowadzenie stacji tankowania gazem oraz stacji i punktów ładowania energią elektryczną nie będzie wymagało posiadania koncesji na obrót paliwami lub energią.

Pewne ułatwienia są przewidziane także dla OSDe, którzy zgodnie z Ustawą będą zobowiązani od 31 grudnia 2020 r. do budowy ogólnodostępnych stacji ładowania. Będą oni mogli uzyskać od Skarbu Państwa lub gmin i gminnych osób prawnych nieodpłatnie służebność przesyłu dla sieci dostarczającej energię do wybudowanej obligatoryjnie przez OSDe ogólnodostępnej stacji ładowania. Koszty uzasadnione związane z budową i przyłączem infrastruktury ładowania OSDe będzie mógł także uwzględnić w taryfie dla paliw gazowych i energii elektrycznej.

Zachęty w innych państwach UE

Państwa członkowskie UE dostrzegają potencjał, jaki niesie ze sobą sektor e-mobility, oferując różnego rodzaju zachęty czy zwolnienia z opłat lub udogodnienia w trakcie użytkowania EV. Jednak zachęty wspierające rozwój szeroko rozumianej elektromobilności w poszczególnych krajach znacznie się od siebie różnią. Co jest najbardziej charakterystyczne, państwa rozwinięte gospodarczo angażują część środków budżetowych w programy, których założeniem jest dopłacanie do zakupionych EV. Dodatkowo, w wielu przypadkach operatorzy infrastruktury służącej do ładowania EV mogą liczyć na ułatwienia przy budowie stacji ładowania i późniejszej jej obsługi. Polski ustawodawca w pewnej części zapewne wzorował się na rozwiązaniach sprawdzonych w innych państwach. Najbardziej interesujące zachęty stosuje kilka państw UE. Wśród nich wymienić można:

NIEMCY (udział EV w ogólnej liczbie samochodów elektrycznych: 1,56%)
  • tzw. premia środowiskowa, a zatem bezpośrednia dotacja na zakup EV w wysokości 4000 EUR. Zgodnie z planem rządu federalnego, ma to zwiększyć liczbę tych pojazdów do przynajmniej 300 tys. do 2019 r.
  • wsparcie w odniesieniu do budowy stacji szybkiego i standardowego ładowania w łącznej wysokości 300 milionów EUR
  • możliwość korzystania z bezpłatnych miejsc parkingowych i buspasów dla EV
  • dziesięcioletnie wyłączenie spod podatku od posiadania EV zarejestrowanego pomiędzy 2011 a 2020 r.
  • dotacje na prace badawczo rozwojowe w sektorze elektromobilności w wysokości 2,2 mld EUR
 NORWEGIA (udział EV w ogólnej liczbie samochodów elektrycznych: 39,19%)
  • zerowa stawka VAT przy zakupie EV, która obowiązywać będzie do 2020 r.
  • bezpłatne parkingi oraz możliwość korzystania z buspasów przez EV
  • brak opłat za przejazd drogami płatnymi czy promami
  • wyłączenie leasingowanych EV spod 25-procentowej stawki VAT
  • obniżona o 50% stawka VAT na służbowe EV
  • brak podatku od posiadania EV
 HOLANDIA (udział EV w ogólnej liczbie samochodów elektrycznych: 2,2%)
  • brak podatku przy zakupie EV
  • zwolnienie z podatku od rejestracji EV (pojazdu zeroemisyjnego)
  • EV (pojazdy zeroemisyjne) również zwolnione są z podatków drogowych
  • obniżenie stawki VAT na służbowe EV do 4% z 22%
  • brak podatku od posiadania EV

Powyższa tabela stanowi jedynie wycinek bardzo szerokiej materii wsparcia dla EV w państwach europejskich. Jednak pozwala stwierdzić, że najczęściej stosowaną formą wsparcia przy zakupie EV są przywileje podatkowe, umożliwiające obniżenie kosztu zakupu tych pojazdów. Zdecydowanie preferowane są rozwiązania ekonomiczne i praktyczne, natomiast kwestie środowiskowe (jak np. zerowa emisja szkodliwych związków powstających w wyniku spalania paliwa) schodzą wówczas niejako na drugi plan. Zachęty finansowe stanowią czynnik skłaniający mieszkańców ww. krajów do wyboru EV ponad tradycyjne samochody z silnikami spalinowymi, mimo powszechnego uprzedzenia kierowców do EV ze względu na obawy o żywotności baterii, zasięg czy rozwijającą się dopiero infrastrukturę ładowania.

Wnioski

Zgodnie ze statystykami Europejskiego Stowarzyszenia Producentów Samochodów (ACEA) z dnia 1 lutego 2018 r., pod koniec ubiegłego roku w krajach UE nastąpił wzrost w zakresie rejestracji pojazdów napędzanych paliwami alternatywnymi w stosunku do roku poprzedniego o ok. 35% (dotyczy to przede wszystkim EV oraz pojazdów hybrydowych). Znaczny wzrost rejestracji pojazdów napędzanych paliwami alternatywnymi odnotowano także w Polsce (o ponad 60%), jednak w skali wszystkich państw członkowskich liczba rejestracji tych pojazdów nie jest znaczna (wynosi niecałe 8000 pojazdów). Czy liczby te zmienią się w zasadniczy sposób po wejściu w życie Ustawy? Zapewne tak, bo w Polsce co roku przybywa „ekologicznych” pojazdów. Nie wiadomo jednak w jakim stopniu Ustawa będzie w stanie zmienić preferencje polskich kierowców oraz zachęcić przedsiębiorców i OSDe do inwestycji w rozwój elektromobilności w Polsce.

Współautor: Łukasz Bondaruk


Bądź na bieżąco
Otrzymuj najnowsze informacje o zmianach w prawie i podatkach bezpośrednio na swojego maila.

Zapisz się na newsletter >>