NSA o tzw. wstecznej centralizacji w gminach

Marta Barczuk
Marta Barczuk Starszy Konsultant
kontakt
Tomasz Maicher
Tomasz Maicher Associate Partner
kontakt

Gmina ma obowiązek dokonania tzw. wstecznej centralizacji w przypadku odliczenia VAT od przeszłych wydatków ponoszonych na majątek wykorzystywany przez jednostkę budżetową do działalności opodatkowanej.

Gmina w celu odliczenia VAT naliczonego od wydatków ponoszonych w przeszłości na majątek, który następnie był wykorzystany przez jej jednostkę budżetową do działalności opodatkowanej VAT obowiązana jest dokonać wstecznej centralizacji rozliczeń VAT. Skoro bowiem, zdaniem gminy, wykonane przez tą jednostkę czynności opodatkowane stanowiły w istocie czynności gminy powinno to znaleźć odzwierciedlenie w wykazywanych przez nią kwotach podatku należnego. Stanowisko takie zaprezentowane zostało w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2018 r. (sygn. akt I FSK 1237/17).

Sprawa dotyczyła gminy, która dokonała odliczenia VAT naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących wydatki poniesione w 2011 r. w związku z budową basenu miejskiego, który gmina przekazała w nieodpłatne użytkowanie swojej jednostce budżetowej, tj. Ośrodkowi Sportu i Rekreacji (dalej: OSiR). Basen był wykorzystywany w działalności prowadzonej przez OSiR do czynności opodatkowanych VAT. Gmina w złożonej korekcie deklaracji VAT-7 zwiększyła wartość VAT naliczonego do odliczenie, nie uwzględniła natomiast podatku należnego wynikającego z działalności OSiR oraz pozostałych jednostek budżetowych gminy, tj. nie dokonała tzw. wstecznej centralizacji VAT.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w wydanej decyzji zakwestionował rozliczenia VAT dokonane przez gminę. Następnie Organ odwoławczy decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu, Organ odwoławczy za prawidłowe uznał przyjęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego założenie, że skorygowanie przez gminę rozliczeń związanych z czynnościami podlegającymi opodatkowaniu VAT, wykonywanymi przez jednostkę budżetową gminy, jest dopuszczalne jedynie pod warunkiem, że korekty obejmować będą rozliczenia za cały okres nieobjęty przedawnieniem i uwzględnią obroty wszystkich gminnych jednostek organizacyjnych, tj. samorządowych jednostek budżetowych oraz samorządowych zakładów budżetowych.

Sprawa trafiła do WSA w Bydgoszczy, który w wyroku z dnia 29 marca 2017 r. (sygn. I SA/Bd 69/17) uchylił zaskarżoną decyzję.

Na powyższy wyrok organ podatkowy wniósł skargę kasacyjną. NSA rozpoznając skargę kasacyjną uznał, że w sprawie wyłoniło się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, w związku z tym postanowieniem z dnia 16 listopada 2017 r. (sygn. I FSK 1237/17) skierował do składu siedmiu sędziów NSA następujące pytanie prawne: Czy w stanie prawnym obowiązującym przed 1 października 2016 r. jednostka samorządu terytorialnego, która w związku z wyrokiem TSUE z dnia 29 września 2015 r. w sprawie C-276/14 (Gmina Wrocław), chcąc zrealizować prawo określone w art. 86 ust. 1 u.p.t.u. do odliczenia podatku naliczonego z faktur zakupowych związanych z realizacją inwestycji, które zostały przekazane nieodpłatnie jednostce budżetowej, zobowiązana jest dokonać korekt rozliczeń podatku łącznie wszystkich swych jednostek organizacyjnych i jednostki samorządu terytorialnego?

NSA w składzie 7 sędziów nie zdecydował się na podjęcie uchwały NSA i przejął sprawę do rozpoznania. W wyroku z dnia 23 kwietnia br. NSA oddalił skargę kasacyjną. W opinii Sądu wydane w sprawie decyzje były niezgodne z prawem, ponieważ organy nie skontrolowały w pełni samoobliczenia podatku przez gminę.

Nie mniej jednak w uzasadnieniu ustnym NSA wskazał, że gmina deklarując wyższą kwotę podatku naliczonego (akceptując tym samym, że OSiR nie jest odrębnym od niej podatnikiem VAT) powinna korygując dotychczasowe rozliczenia VAT zadeklarować podatek należny wypracowany w okresie rozliczeniowym przez OSiR. Skoro bowiem wykonane przez te jednostki organizacyjne czynności opodatkowane stanowiły w istocie czynności gminy powinno to znaleźć odzwierciedlenie w wykazywanych przez nią kwotach podatku należnego.

Powyższe stwierdzenie prowadzi do konkluzji, iż w przypadku dokonania przez gminę odliczenia VAT naliczonego w związku z przeszłymi wydatkami ponoszonymi na majątek wykorzystywany przez jednostkę budżetową do działalności opodatkowanej – gmina ma obowiązek dokonania tzw. wstecznej centralizacji w zw. z art. 22 ust. 1 oraz art. 23 ustawy o szczególnych zasadach rozliczeń podatku od towarów i usług oraz dokonywania zwrotu środków publicznych przeznaczonych na realizację projektów finansowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej lub od państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu przez jednostki samorządu terytorialnego.


Bądź na bieżąco
Otrzymuj najnowsze informacje o zmianach w prawie i podatkach bezpośrednio na swojego maila.

Zapisz się na newsletter >>