Nowe regulacje dotyczące przedawnienia roszczeń weszły w życie

Piotr Woźniak
Piotr Woźniak Radca prawny
kontakt

Nowelizacja wprowadza istotne zmiany w długości oraz sposobie obliczania terminów przedawnienia, a także w mechanizmie uwzględniania przez sądy zarzutu przedawnienia.

Z dniem 9 lipca 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw zmieniająca zasady przedawnienia roszczeń.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na skrócenie terminów przedawnienia roszczeń cywilnych. Dotychczas podstawowy termin przedawnienia wynosił 10 lat. Zgodnie z nowymi przepisami termin ten ulegnie skróceniu do lat 6. Podobnie roszczenia zasądzone prawomocnym wyrokiem będą ulegały przedawnieniu co do zasady po upływie 6 lat (zamiast dotychczasowych 10). Dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą 3-letni termin przedawnienia nie ulegnie zmianie.

Kolejną zmianą mającą duże znaczenie praktyczne jest zmiana sposobu obliczania terminów przedawnienia. Koniec terminu przedawnienia przypadał będzie bowiem na koniec roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia będzie krótszy niż dwa lata (np. roszczenia wynikające z umowy o dzieło). Oznacza to zatem, że w niektórych przypadkach, jeśli zapadalność świadczenia nastąpi na początku roku, termin przedawnienia ulegnie wydłużeniu prawie o rok.

Najważniejszą zmianą jest wprowadzenie obowiązku badania przez sądy z urzędu kwestii przedawnienia roszczeń w sprawach przeciwko konsumentom. Rozwiązanie to będzie stanowiło regulację szczególną wobec dotychczasowej zasady  rozpatrywania kwestii przedawnienia jedynie na zarzut strony przeciwnej. W sprawach pomiędzy przedsiębiorcami oraz w sporach pomiędzy podmiotami gdzie nie obowiązuje relacja przedsiębiorca – konsument, w dalszym ciągu kwestia przedawnienia będzie badana jedynie na zarzut strony przeciwnej.

Zgodnie ze stanowiskiem ustawodawcy za wprowadzeniem tej regulacji przemawia potrzeba zapewnienia konsumentowi, jako słabszej stronie stosunku prawnego, niezbędnej ochrony. Aby jednak nie dopuścić do nadużywania tego uprawnienia przez konsumentów, w art. 1171 § 2 Kodeksu cywilnego wprowadzono regulację dającą możliwość nieuwzględnienia przez sąd w wyjątkowych przypadkach upływu terminu przedawnienia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi, jeśli wymagają tego względy słuszności. Sąd powinien przy tym rozważyć w szczególności: długość terminu przedawnienia, długość okresu od upływu przedawnienia do chwili dochodzenia roszczenia oraz charakter okoliczności, które spowodowały niedochodzenie roszczenia przez uprawnionego, w tym wpływ zachowania zobowiązanego na opóźnienie uprawnionego w dochodzeniu roszczenia.

Omawiana nowelizacja wprowadziła również zmiany do Kodeksu postępowania cywilnego, uzupełniając wymogi obligatoryjne pozwu o oznaczenie daty wymagalności roszczenia w sprawach o zasądzenie roszczenia (art. 187 § 1 pkt 11 Kodeksu postępowania cywilnego).

Co istotne z praktycznego punktu widzenia, nowe regulacje, zgodnie z brzmieniem przepisów intertemporalnych, znajdą również zastosowanie do roszczeń powstałych przed wejściem w życie nowelizacji oraz do już prowadzonych postępowań. Co do zasady nie powinny one doprowadzić do szybszego przedawnienia roszczeń, niemniej w zakresie przedawnionych roszczeń skierowanych przeciwko konsumentom, jeśli do dnia wejścia w życie nowelizacji nie podniesiono zarzutu przedawnienia, sąd powinien wziąć pod uwagę z urzędu termin przedawnienia i oddalić powództwo.


Bądź na bieżąco
Otrzymuj najnowsze informacje o zmianach w prawie i podatkach bezpośrednio na swojego maila.

Zapisz się na newsletter >>