Nowe przepisy regulujące zasady gospodarowania odpadami weszły w życie

Joanna Perzyna
Joanna Perzyna Starszy Prawnik
kontakt

Wszyscy posiadacze odpadów w krótkim czasie będą musieli dostosować się do nowych obowiązków. Podmioty, które tego nie zrobią, będą narażone na dotkliwe kary finansowe, a nawet na wstrzymanie działalności.

W dniu 5 września 2018 r. weszła w życie ustawa o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw, która przewiduje szereg nowych obowiązków dla posiadaczy odpadów, a także wprowadza restrykcje w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. Wyjątkiem są przepisy dotyczące wizyjnego systemu kontroli, które wejdą w życie po 6 miesiącach od dnia ogłoszenia ustawy.

Ustawa jest odpowiedzią na nieprawidłowości i nadużycia w branży odpadowej, związane między innymi z licznymi podpaleniami składowisk odpadów, nielegalną utylizacją odpadów, a także magazynowaniem i składowaniem odpadów w miejscach do tego nieprzeznaczonych.

Zmiany w szczególności odczują podmioty z sektora energetycznego, mimo iż nadużycia w gospodarowaniu odpadami nie dotyczą ich bezpośrednio. Znowelizowane przepisy nakładają bowiem szereg nowych obowiązków na operatorów obiektów energetycznego spalania, którzy w świetle ustawy o odpadach posiadają status posiadaczy odpadów. Za brak dostosowania się do nowych regulacji, ustawa przewiduje dla przedsiębiorców bardzo dotkliwą sankcję w postaci wygaśnięcia pozwoleń na wytwarzanie i przetwarzanie odpadów oraz wygaśnięcia pozwoleń zintegrowanych w części w jakiej dotyczą one gospodarowania odpadami.

Poniżej prezentujemy najważniejsze z wprowadzonych zmian:

Obowiązek ustanawiania zabezpieczeń roszczeń

Co do zasady działalność dotycząca zbierania odpadów lub przetwarzania odpadów będzie możliwa tylko po ustanowieniu zabezpieczenia roszczeń w formie depozytu, gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej albo polisy ubezpieczeniowej. Wysokość kwoty zabezpieczenia roszczeń uzależniona będzie od największej możliwej do magazynowania w instalacji masy odpadów oraz stawki zabezpieczenia roszczeń, która zostanie ustalona w rozporządzeniu Ministra Środowiska.

Obowiązek prowadzenia wizyjnego systemu kontroli

W celu ułatwienia nadzoru nad działalnością w zakresie gospodarowania odpadami, wprowadzono obowiązek prowadzenia wizyjnego systemu kontroli miejsca magazynowania lub składowania odpadów. Jak podkreślają autorzy ustawy wprowadzenie wskazanego powyżej obowiązku w przypadku pożaru pomoże ustalić przyczynę i ewentualnych sprawców takiego zdarzenia.

Obowiązek wskazania maksymalnej masy poszczególnych rodzajów odpadów i maksymalnej łącznej masy wszystkich rodzajów odpadów, która w tym samym czasie może być magazynowana

We wniosku o wydanie zezwolenia na zbieranie odpadów, obok obowiązku wskazania miejsca i sposobu magazynowania oraz rodzaju magazynowanych odpadów, dodano obowiązek wskazania maksymalnej masy poszczególnych rodzajów odpadów i maksymalnej łącznej masy wszystkich rodzajów odpadów, która w tym samym czasie może być magazynowana, oraz, która może być magazynowana w okresie roku, wraz ze wskazaniem całkowitej pojemności instalacji do magazynowania odpadów lub innego miejsca magazynowania odpadów. Analogicznie informacje będzie zawierało zezwolenie na zbieranie oraz zezwolenie na przetwarzanie odpadów. Jednocześnie do obu wniosków wymagane będzie dołączenie dokumentu potwierdzającego ustanowienie zabezpieczenia roszczeń.

Obowiązek zaktualizowania treści pozwoleń w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie ustawy

Posiadacze odpadów, którzy przed dniem wejścia w życie nowych przepisów uzyskali decyzje zezwalające na gospodarowanie odpadami, zobowiązani będą do wystąpienia w ciągu 12 miesięcy z wnioskiem o ich zmianę. Jeżeli wniosek nie zostanie złożony w terminie, pozwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów wygaśnie, a pozwolenie zintegrowane wygaśnie w części obejmującej gospodarowanie odpadami.

Tytuł do gruntu w formie aktu notarialnego

Gospodarowanie odpadami, polegające na zbieraniu odpadów niebezpiecznych, odzysku odpadów przez wypełnianie terenów niekorzystnie przekształconych, zbieraniu lub przetwarzaniu odpadów komunalnych lub odpadów pochodzących z przetwarzania odpadów komunalnych, wymagające uzyskania odpowiedniego zezwolenia będzie dozwolone wyłącznie na nieruchomości, której właścicielem, użytkownikiem wieczystym, użytkownikiem albo dzierżawcą jest posiadacz odpadów gospodarujący odpadami. Przy czym umowa dzierżawy, oraz ustanowienie użytkowania wymagają dla swej ważności formy aktu notarialnego, dotyczy to oświadczeń każdej ze stron.

Możliwość natychmiastowego wstrzymania działalności przez WIOŚ

W toku kontroli prowadzonych przez inspektorów Inspekcji Ochrony Środowiska możliwe będzie wydanie decyzji o wstrzymaniu działalności, jeżeli kontrolujący uzna, że wywołuje ona choćby pośrednie zagrożenie. Decyzja z urzędu opatrywana będzie rygorem natychmiastowej wykonalności. Kontrolowany podmiot nawet przed sądem administracyjnym nie będzie mógł wnosić o wstrzymanie wykonania tego rozstrzygnięcia i orzeczenia przez sąd, że do czasu rozpatrzenia skargi na decyzję inspektora, działalność może być nadal prowadzona. Natomiast w przypadku, gdy wobec posiadacza odpadów została po raz drugi wymierzona administracyjna kara pieniężna za naruszenie polegające na gospodarowaniu odpadami niezgodnie z posiadanym zezwoleniem, WIOŚ może wstrzymać prowadzenie działalności.

Kontrole WIOŚ prowadzone bez ograniczeń

W zakresie, w jakim inspektorzy Inspekcji Ochrony Środowiska przeprowadzać będą kontrole dotyczące gospodarowania odpadami, wyłączone zostaną gwarancje dla przedsiębiorców wynikające z przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców. Oznacza to m.in., że posiadacze odpadów:

  • nie zostaną powiadomieni o kontroli
  • brak będzie obowiązku zapewnienia ich obecności albo obecności ich przedstawicieli w trakcie kontroli
  • a także nie będą obowiązywać przepisy ograniczające czas trwania kontroli
  • możliwość skorzystania z procedur chroniących przedsiębiorców, takich jak sprzeciw lub skarga na przewlekłe prowadzenie kontroli, zostanie wyłączone

Ograniczenia, co do czasu i sposobu magazynowania odpadów

Maksymalny czas magazynowania odpadów zostanie skrócony z 3 lat do 1 roku, co zmusi posiadaczy odpadów do znacznie częstszego usuwania odpadów z miejsc ich magazynowania, co z kolei podniesie koszty prowadzonej działalności. Natomiast maksymalna łączna masa wszystkich rodzajów odpadów, które w tym samym czasie mogą być magazynowane, nie może przekroczyć połowy maksymalnej łącznej masy wszystkich rodzajów odpadów, które mogą być magazynowane w okresie roku.

Nowe przesłanki odmowy wydania zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów

Zgodnie z proponowanymi przepisami organ będzie mógł wydać decyzję odmowną gdy:

  • dla terenu nie został uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego albo nie została wydana decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu
  • stwierdzi naruszenie przepisów dotyczących gospodarki odpadami przez podmiot wnioskujący – tzw. „wilczy bilet”.

Przesłanka ta dotyczy osób fizycznych, które zostały skazane prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo przeciwko środowisku. W stosunku do osób prawnych lub jednostek organizacyjnych ustawa wprowadza zakaz wydania powyższych zezwoleń, jeżeli wspólnik, prokurent, akcjonariusz lub członek zarządu:

  • został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo przeciwko środowisku
  • był wspólnikiem, prokurentem, akcjonariuszem lub członkiem zarządu innego przedsiębiorcy lub przedsiębiorcą będącym osobą fizyczną, w stosunku do którego wydano decyzję o cofnięciu zezwolenia

Rozszerzenie nadzoru straży pożarnej w zakresie uzyskiwania informacji o istniejących miejscach magazynowania i składowania odpadów

Proponowane przepisy przewidują wyposażenie komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej w analogiczne narzędzia, jakimi obecnie dysponuje wojewódzki inspektor ochrony środowiska (WIOŚ) przed wydaniem decyzji na zbieranie czy przetwarzanie odpadów.

Dziesięciokrotne zwiększenie stawek za przemieszczanie odpadów oraz zakaz importu odpadów

Zmiany w ustawie o opłacie skarbowej mają na celu zrównanie stawki opłaty skarbowej za wydanie decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na jednokrotne i wielokrotne przemieszczenie odpadów (obecnie 708 zł i 1411 zł) oraz podwyższenie stawki do dziesięciokrotności dotychczasowej opłaty za wydanie zezwolenia na wielokrotne przemieszczenia odpadów, tj. do 14 000 zł. Zmiana przyczyni się do obniżenia opłacalności przywozu odpadów do Polski i w konsekwencji – zmniejszenia masy odpadów przywożonych w celu odzysku. Najistotniejsza zmiana w ustawie o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów przewiduje wprowadzenie całkowitego zakazu przywozu do kraju: odpadów w celu unieszkodliwiania oraz zmieszanych odpadów komunalnych i odpadów pochodzących z przetworzenia odpadów komunalnych.


Bądź na bieżąco
Otrzymuj najnowsze informacje o zmianach w prawie i podatkach bezpośrednio na swojego maila.

Zapisz się na newsletter >>