Nowa Ordynacja Podatkowa: długo oczekiwane zmiany

Rzetelny proces podatkowy, nowe zasady przedawnienia czy negocjacje z organami podatkowymi to zmiany, na które podatnicy czekali od dawna. Praktyka pokaże, czy rzeczywiście poprawią relacje między podatnikami a urzędami.

Projekt nowej ordynacji podatkowej wprowadza zasady ogólne prawa podatkowego i tworzy w ten sposób nie tylko wyraźny szkielet rzetelnego procesu podatkowego, ale rozszerza zasady na prawo materialne, nie ograniczając ich do postępowania. Wśród zasad, które zasługują na zdecydowaną aprobatę, jest obowiązek udzielania informacji i wspierania zobowiązanego – to krok w kierunku zmniejszenia kontrowersji między organami a zobowiązanymi. Ponadto projekt nie tylko zachowuje zasadę in dubio pro tributario co do przepisów prawa, ale wprowadza ją również co do okoliczności faktycznych. Zdecydowano się na zaproponowanie zasady zakładające dobrą wiarę zobowiązanego. Po wielu postępowaniach, w których podatnicy boleśnie doświadczyli braku tego domniemania, jest kolejnym krokiem do pokojowego ułożenia relacji podatnik – organ. Na zdecydowaną pochwałę zasługują też zasady regulujące sposób działania organów. Stawia się na szybkość, efektywność i nieuciążliwość: organy moja podejmować tylko niezbędne działania, mają działać wnikliwe i szybko, ale używać najprostszych środków, dodatkowo – mają zbierać tylko te dokumenty, do których nie mają dostępu.

Według mnie, jedną z fundamentalnych zasad, która w projekcie trochę gubi się wśród praw podatnika, jest zapłata podatku w kwocie nie wyższej niż wymagana przez przepisy prawa. Warto by pomyśleć nad jej właściwym uwypukleniem i wprowadzeniem do zasad ogólnych prawa podatkowego. Co do zapisów, które będą moim zdaniem wzbudzać kontrowersje, wskazałabym uwzględnianie przy ustalaniu treści przepisów konstrukcji podatku, którego przepisy te dotyczą. Zasada w sumie słuszna, ale może budzić rozbieżności interpretacyjne w dyskusji organu i podatnika.

Nowa ordynacja odchodzi od dotychczasowego, niesłusznego, podejścia do sporów podatkowych jako „nienegocjowalnych”. Projekt wprowadza szeroki wachlarz procedur konsensualnych, mających na celu dojście przez organ i podatnika do zgody co do rozstrzygnięcia sprawy podatkowej. Mediacje, umowy podatkowe, konsultacje, mogą zwiększyć efektywność postępowań podatkowych i przyczynić się do zmniejszenia liczby sporów – dzięki uprzednim uzgodnieniom działań planowanych przez podatników. W efekcie, nowe procedury mogą dać oszczędność czasu i środków finansowych obu stron (istniejącego lub potencjalnego) sporu.

Milowym krokiem w dobrym kierunku jest również rewolucja w instytucji przedawnienia. Po pierwsze, termin przedawnienia będzie jednolity dla zobowiązań podatkowych, niezależnie czy powstają z mocy prawa, czy przez wydanie decyzji ustalającej. Po drugie, rozdzielone zostanie przedawnienie wymiaru podatku od przedawnienia jego poboru. Najpierw organy będą miały 5 lub 3 lata na dokonanie wymiaru, a następnie kolejne 5 lat na pobór. Oba te okresy będą mogły, jak dotychczas, zostać wydłużone, jednak nie dłużej niż o 5 lat każdy. Po trzecie, moim zdaniem najważniejsze, wydłużenie terminu na wymiar podatku będzie dużo mniej uznaniowe – nie będzie go można zawiesić wszczynając postępowanie karne skarbowe, ani przerwać czynnością egzekucyjną (która przerwie już wyłącznie przedawnienie poboru).


Bądź na bieżąco
Otrzymuj najnowsze informacje o zmianach w prawie i podatkach bezpośrednio na swojego maila.

Zapisz się na newsletter >>