Należyta staranność podatników VAT – wyjaśnienia MRiF

Kwestia należytej staranności kupieckiej od kilku lat stanowi poważny element sporu między podatnikami a fiskusem w sprawach, których przedmiotem jest odpowiedzialność nabywców za nadużycia w VAT popełnione na poprzednich etapach obrotu.

W praktyce, organy podatkowe zdają się wymagać dokonania przez podatników coraz to nowych czynności sprawdzających ich kontrahentów, które dowiodłyby, że dochowali oni należytej staranności – i w braku takowych kwestionują prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego (niezależnie od orzecznictwa TSUE, w którym wskazuje się na konieczność zaistnienia po stronie podatników „obiektywnych okoliczności” uzasadniających powzięcie podejrzeń wobec kontrahenta – i dopiero wtedy podjęcie czynności weryfikacyjnych). Nie może zatem dziwić, że podatnicy regularnie kwestionują ustalenia fiskusa, wskazując na okoliczności dowodzące dochowania należytej staranności.

W tym kontekście, fiskus podjął działania w celu uregulowania wymogów stawianych podatnikom – tak, aby zredukować obszar niepewności w zakresie tego, co miałoby stanowić o dochowaniu – bądź nie – należytej staranności.

I tak, w opublikowanej na stronie internetowej Sejmu 7 sierpnia 2017 r. odpowiedzi na interpelację poselską w sprawie dodatkowej weryfikacji kontrahentów, Minister Rozwoju i Finansów wymienił szereg czynności, jakie może podjąć ostrożny podatnik, by upewnić się, czy jego kontrahent nie uczestniczy w oszustwie podatkowym. W pierwszej kolejności Minister wskazał na możliwość formalnej weryfikacji kontrahenta m.in. w publicznych, dostępnych elektronicznie rejestrach: sprawdzenie statusu podatnika w bazie Ministerstwa Finansów, unijnej bazie VIES, weryfikacja w KRS lub CEIDG.

Ponadto, aby uczciwy przedsiębiorca nie stał się uczestnikiem procederu wykorzystywania mechanizmów konstrukcji podatku VAT do uzyskiwania niezgodnych z prawem korzyści, może także podjąć dodatkowe czynności weryfikacyjne, takie jak np. sprawdzenie, czy kontrahent ma swoją stronę internetową albo czy jego adres pocztowy nie jest fikcyjny, czy kontrahent ma wymagane prawem koncesje i zezwolenia, zachować ostrożność w przypadku ofert „wyjątkowo korzystnych” transakcji, w szczególności z podmiotami z UE oraz w przypadku handlu towarami stanowiącymi podwyższone ryzyko, np. złom, elektronika, telefony, karty telefoniczne, kawa, herbata, także złoto. Ponadto zalecane jest formalizowanie współpracy z kontrahentami przez zawieranie pisemnych umów i wymaganie od kontrahentów przedstawiania zaświadczeń o niezaleganiu w podatkach.

Finalnie Minister podkreślił, że podjęto działania w celu opracowania możliwie kompletnej i precyzyjnej listy przesłanek należytej staranności po stronie nabywcy w transakcjach krajowych, których spełnienie w momencie zawierania transakcji skutkowałoby brakiem podstaw do kwestionowania u podatników prawa do odliczenia podatku VAT w następstwie uznania, że podatnicy nie wiedzieli i nie mogli wiedzieć, że w ramach danej transakcji ich dostawca dopuścił się przestępstwa.

Pełny tekst odpowiedzi na interpelację.


Bądź na bieżąco
Otrzymuj najnowsze informacje o zmianach w prawie i podatkach bezpośrednio na swojego maila.

Zapisz się na newsletter >>