Nadchodzą kolejne zmiany w zakresie kodeksu spółek handlowych

Daniel Kida
Daniel Kida Senior Associate
kontakt

W zakresie przepisów kodeksu spółek handlowych ostatnio dotyka nas sporo zmian – poniżej w skrótowej formie staramy się przedstawić najważniejsze kwestie wynikające z nowelizacji.

Zmiany w kodeksie spółek handlowych („KSH”)

Zmiany w kodeksie spółek handlowych, które weszły w życie 1 marca 2019 r., są elementem szerszej reformy funkcjonowania przedsiębiorców wprowadzonej w ustawie o zmianie niektórych ustaw w celu wprowadzenia uproszczeń dla przedsiębiorców w prawie podatkowym i gospodarczym (tzw. „Pakiet MŚP”).

Spośród wprowadzanych zmian największe znaczenie praktyczne wydaje się mieć kwestia uregulowania sytuacji rezygnacji jedynego członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki akcyjnej.

Warto w tym miejscu wskazać, że do tej pory jedyne rozwiązanie tego problemu oparte było na praktycznej wykładni przepisów kodeksu spółek handlowych dokonywanej przez orzecznictwo w związku z praktycznymi problemami, które wynikały na tym tle. W związku z tym ustawodawca zdecydował się w jednoznaczny sposób uregulować procedurę rezygnacji jedynego członka zarządu spółki z o.o. oraz spółki akcyjnej.

W przypadku rezygnacji jedynego członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, co do zasady będzie on składał rezygnację na ręce wspólników spółki, zwołując jednocześnie zgromadzenie wspólników dołączając do zaproszenia na zgromadzenie wspólników oświadczenie o swojej rezygnacji, natomiast sama rezygnacja będzie skuteczna z dniem następującym po dniu, na który zostało zwołane zgromadzenie. Co istotne ustawodawca przewidział natomiast, że ww. procedura może zostać odmiennie uregulowana w umowie spółki.

Nieco odmiennie wygląda procedura rezygnacji jedynego członka zarządu spółki akcyjnej, który swoją rezygnację winien złożyć na ręce rady nadzorczej. W przypadku, gdyby żaden mandat rady nadzorczej był nieobsadzony, to jedyny członek zarządu spółki akcyjnej (podobnie jak jedyny członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością) składa rezygnację na ręce właścicieli spółki (tj. na ręce akcjonariuszy), zwołując jednocześnie walne zgromadzenie akcjonariuszy spółki, dołączając do ogłoszenia o jego zwołaniu oświadczenie o swojej rezygnacji. Rezygnacja będzie skuteczna z dniem następującym po dniu, na który zostało zwołane walne zgromadzenie akcjonariuszy.

Z jednej strony wprowadzenie jasnych reguł postępowania w razie rezygnacji jedynego członka zarządu pozwoli na ujednolicenie praktyki, niemniej jednak należy zauważyć, że zgodnie z nowymi regulacjami w razie rezygnacji jedynego członka zarządu konieczne będzie zwołanie zgromadzenia wspólników, co wydłuży okres sprawowania funkcji, a co z punktu widzenia menadżerów (członków zarządu) oznacza, że w przypadku gdy jedyny członek zarządu złoży rezygnację z pełnionej funkcji, będzie ją sprawował jeszcze przez co najmniej 2 tygodnie (w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością) albo 3 tygodnie (w przypadku członka zarządu spółki akcyjnej składającego rezygnację, w przypadku nieobsadzenia rady nadzorczej, na ręce akcjonariuszy). Jest oczywistym, że wprowadzone zmiany są dla jedynych członków zarządu niekorzystne, przedłużają bowiem ww. sposób okres, w którym działania lub zaniechania jedynych członków zarządu mogą aktualizować ich odpowiedzialność zarówno cywilną, jak i karną, w związku z pełnioną funkcją i to w sytuacji, gdy tej funkcji wcale pełnić nie chcą, o czym świadczy składana rezygnacja.

Pozostałe zmiany polegają w szczególności na:

  • wprowadzeniu możliwości głosowania pisemnego co do wszystkich kwestii objętych zwyczajnym zgromadzeniem wspólników – do tej pory głosowanie pisemne mogło być przeprowadzone wyłącznie co do zatwierdzenia sprawozdania finansowego
  • określeniu dnia dywidendy, jeśli taki nie został wyznaczony przez wspólników – takim dniem będzie w takich sytuacjach dzień podjęcia uchwały o podziale zysku – a także wprowadzeniu konieczności zwrotu zaliczek wypłaconych na poczet dywidendy w razie, gdyby spółka osiągnęła stratę lub osiągnięty zysk byłby niższy od wypłaconych zaliczek (wówczas będzie konieczny zwrot kwot przewyższających taki zysk),
  • wprowadzeniu nowej regulacji odnoszącej się do zarządu w spółce partnerskiej – w razie jego ustanowienia w jego skład wchodzić ma co najmniej jeden partner,
  • wprowadzeniu zasady, zgodnie z którą niezależnie od treści umowy spółki komplementariusz w spółce komandytowo-akcyjnej będzie uprawniony do wypowiedzenia umowy spółki i wystąpienia ze spółki,
  • doprecyzowaniu prowadzenia likwidacji spółek kapitałowych – sposób reprezentacji spółki w likwidacji będzie bowiem musiał być określony w statucie spółki, uchwale walnego zgromadzenia lub orzeczeniu sądu (sąd będzie także zawsze kompetentny do zmiany sposobu reprezentacji),
  • doprecyzowaniu zasad sukcesji przy podziale spółki – usankcjonowaniu solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania oraz automatycznego wstępowania przez „nową” spółkę w postępowania sądowe dot. majątku będącego przedmiotem podziału / wydzielenia.

W związku z ww. nowelizacją KSH zasadnym wydaje się dokonanie przez spółki (zarówno wspólników, jak i ich zarządy) przeglądu umów spółek i statutów oraz rozważenie ich dostosowania do nowych przepisów.

Ustawa wprowadzająca prostą spółkę akcyjną

Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 3236) wprowadza regulacje odnoszące się do prostej spółki akcyjnej („PSA”). Ustawa wprowadzająca prostą spółkę akcyjną została przyjęta przez Radę Ministrów oraz skierowana na pierwsze czytanie w sejmie 20 lutego br. Brzmienie ustawy w najnowszej dostępnej wersji, datowanej na 12 lutego 2019 r., zakłada jej wejście w życie z dniem 1 marca 2020 r. Można zakładać, że nawet jeśli nie całkowicie w obecnie proponowanym kształcie, nowa forma prowadzenia działalności zakładająca uproszczenie procedur do niezbędnego minimum, zostanie w najbliższym czasie wprowadzona.

Prosta Spółka Akcyjna będzie stanowić nowy rodzaj spółki, łączący w sobie cechy spółki z o.o. (przez co jest stosunkowo prosta organizacyjnie), a także zalety spółki akcyjnej. Model ten ma stanowić ułatwienie dla przedsiębiorców, w szczególności tych chcących pozyskać środki na finansowanie swojej działalności w ramach tworzonej nowo spółki celowej dedykowanej rozwojowi szczególnych inwestycji, czy start-upu.

Ze względu jednak na szeroki katalog zalet konstrukcja PSA może się okazać przydatna także dla celów finansowania innych przedsięwzięć przez przedsiębiorców z ustabilizowaną pozycją rynkową.

Do najważniejszych zalet PSA zaliczyć można:

  • możliwość szybkiej rejestracji elektronicznej (24 godziny przy wykorzystaniu formularza, przy zachowaniu możliwości rejestracji metodą tradycyjną);
  • minimalny kapitał akcyjny w wysokości 1 zł;
  • brak kapitału zakładowego;
  • możliwość wnoszenia wkładów w ciągu 3 lat od rejestracji, w tym wkładów w postaci świadczenia pracy czy usług;
  • brak obowiązku tworzenia rady nadzorczej;
  • zarząd może składać się z jednego członka;
  • uniezależnienie liczby akcji i pozycji w spółce od wniesionych do spółki wkładów (możliwość „doposażania”) akcji spółki w prawa o różnorodnym charakterze;
  • uproszczona ewidencja zdematerializowanych akcji (w tym także przy wykorzystaniu technologii blockchain),
  • uproszczenia na etapie likwidacji spółki.

Na tym etapie ciężko jest ocenić, czy Prosta Spółka Akcyjna upowszechni się w obrocie i czy będzie atrakcyjną alternatywą dla innych form prowadzenia działalności gospodarczej.

Współautor: Jagoda Janik


Bądź na bieżąco
Otrzymuj najnowsze informacje o zmianach w prawie i podatkach bezpośrednio na swojego maila.

Zapisz się na newsletter >>