Nabycie wewnątrzwspólnotowe WNT nierówne, czyli unijny dwugłos na gruncie VAT i akcyzy

Możliwa jest sytuacja, w której w ramach danego łańcucha dostaw nabycie wewnątrzwspólnotowe na gruncie akcyzy rozliczy inny podmiot, niż WNT na gruncie VAT – wynika z wyroku TSUE.

Podatek VAT i akcyzę łączy wiele genetycznych podobieństw. Obydwa podatki mają charakter pośredni, cenotwórczy. Obydwa obciążają konsumpcję, zgodnie z pryncypiami ustanowionymi na gruncie przepisów wspólnotowych. Tam gdzie teoria prawa podatkowego ustępuje miejsca praktyce okazuje się jednak, że teoretycznie analogiczne zdarzenia mogą wywoływać na gruncie tych podatków odmienne skutki. Dobrym przykładem takiej sytuacji jest rozstrzygnięcie TSUE z 19 grudnia 2018 r. w sprawie Arex CZ a.s. (C-414/17).

Wyrok TSUE

Spółka Arex nabywała paliwo w ramach złożonego łańcucha dostaw od innych spółek czeskich, przy czym paliwo transportowane było do spółki bezpośrednio od pierwszego dostawcy z Austrii. Paliwo objęte było procedurą zawieszonego poboru akcyzy do momentu nabycia przez zarejestrowanego odbiorcę, działającego na rzecz czeskich spółek z łańcucha dostaw. Innymi słowy, akcyza stała się wymagalna względem wcześniejszego niż Arex uczestnika obrotu. Z drugiej strony, Arex nabywał prawo do rozporządzania paliwem jak właściciel jeszcze w Austrii. Spółka sama odbierała bowiem paliwo od austriackiego dostawcy swoją cysterną.

Dostawcy spółki Arex wystawiali na jej rzecz faktury z lokalnym VAT, który spółka odliczała. Organ podatkowy zakwestionował jednak prawo do odliczenia podatku naliczonego z uwagi na fakt, że jego zdaniem dostawa na rzecz spółki powinna stanowić WNT a nie sprzedaż lokalną. Poprzez czeski sąd administracyjny, sprawa trafiła przed oblicze TSUE.

Istota rozstrzygnięcia TSUE dotyczyła uznania, czy konieczność realizacji określonych obowiązków akcyzowych może wywierać bezpośredni wpływ na obowiązki w zakresie VAT. Innymi słowy, czy fakt rozliczenia akcyzy z tytułu WNT wpływa także na konieczność rozliczenia VAT z tytułu takiej transakcji.

TSUE uznał, że bezpośrednia zależność między rozliczeniami akcyzy i VAT nie zachodzi.  W szczególności w ramach złożonego łańcucha dostaw, kryteria decydujących o kwalifikacji VAT danej transakcji wynikają z dotychczasowego dorobku TSUE i tam wskazanych przesłanek (w tym przede wszystkim momentu, w którym finalny nabywca nabywa prawo do rozporządzania towarem jak właściciel).  Innymi słowy, jak najbardziej możliwa jest sytuacja, w której w ramach danego łańcucha dostaw nabycie wewnątrzwspólnotowe na gruncie akcyzy rozliczy inny podmiot, niż WNT na gruncie VAT.

Krajowe regulacje

Przekładając powyższe na krajowe regulacje, można wyciągnąć następujące wnioski:

  • TSUE konsekwentnie podtrzymuje obecny kurs odnośnie rozliczeń VAT w łańcuchu dostaw. Jest to jednak wciąż równoznaczne z niepewnością i wysokim poziomem skomplikowania tych rozliczeń (przynajmniej przy obecnym kształcie przepisów);
  • Nabycie wewnątrzwspólnotowe jest WNT nierówne – na gruncie akcyzy „nabyciem wewnątrzwspólnotowym” jest każdorazowo przemieszczenie wyrobów akcyzowych z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju, zaś na gruncie VAT transakcyjne WNT to nabycie prawa do rozporządzania jak właściciel towarami, które w wyniku dokonanej dostawy są wysyłane między krajami UE.  To rozróżnienie ma uzasadnienie „genetyczne”, w zakresie VAT z zasady opodatkowaniu podlegają transakcje, w akcyzie zaś pewne stany faktyczne (choć i w jednym i drugim przypadku znamy wyjątki). Tym samym, stanowisko TSUE nie może dziwić;
  • Na gruncie przepisów krajowych, omawiany stan faktyczny uległby istotnej modyfikacji, a to ze względu na konieczność poboru VAT z tytułu WNT przez prowadzącego skład podatkowy działającego w charakterze płatnika (art. 17a ustawy o VAT). Wydaje się jednak, że powyższe nie powinno wywierać wpływu na samą kwalifikację VAT transakcji w łańcuchu. Może to zaś istotnie skomplikować ustalenie, jaki podmiot jest w tej sytuacji podatnikiem.

Wniosek finalny jest zaś niezmienny: rozliczenia VAT w transakcjach łańcuchowych to nadal poważne wyzwanie. Dodatkowe nałożenie reżimu akcyzowego na taką transakcję nie ułatwia sprawy. Trzeba więc niezmienne dbać o poprawność tego rodzaju rozliczeń (szerzej na ten temat w naszym webcaście)

Zobacz webcast

Co ważne, rewolucja w zakresie rozliczeń VAT w tego rodzaju transakcjach już puka do naszych drzwi. Tym bardziej rośnie jednak pokusa organów podatkowych, by przed jej wybuchem, intensyfikować działania kontrolne w tym obszarze. O nadchodzących zmianach w rozliczeniach VAT transakcji międzynarodowych – już niebawem.


Bądź na bieżąco
Otrzymuj najnowsze informacje o zmianach w prawie i podatkach bezpośrednio na swojego maila.

Zapisz się na newsletter >>