Miasta na prawach powiatu przed szansą odzyskania VAT zapłaconego od odszkodowań przy wywłaszczeniach

Po wyroku w składzie 7 sędziów oraz uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wydawało się, że temat opodatkowania VAT odszkodowań z tytułu wywłaszczenia gruntów przez miasta na prawach powiatu został zamknięty. Tymczasem, spór zostanie rozpoznany na nowo przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Rozstrzygnięcie TSUE może mieć pozytywny wpływ na rozliczenia VAT 66 miast na prawach powiatu w Polsce. Do tej pory, w sytuacji gdy dochodziło do wywłaszczenia miasta na prawach powiatu z nieruchomości przeznaczonej pod budowę drogi publicznej na rzecz Skarbu Państwa, organy podatkowe żądały zapłaty VAT należnego od odszkodowania otrzymywanego przez miasto. Podejście organów potwierdzało dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. wyrok z dnia 9 grudnia 2014 r. sygn. akt. I FSK 1693/13 oraz uchwała z 12 października 2015 r. sygn. akt I FPS 1/15).

Tymczasem, w przypadkach gdy dochodzi do wywłaszczenia gminy z nieruchomości pod budowę drogi na rzecz Skarbu Państwa, prezydent miasta działając jako podmiot reprezentujący Skarb Państwa w ramach powiatu wypłaca gminie odszkodowanie. Jednocześnie wywłaszczony grunt wraca ponownie pod zarząd miasta – tym razem działającego już jako powiat administrujący nieruchomościami należącymi do Skarbu Państwa. W rezultacie miasto zobowiązane jest do uiszczenia podatku należnego w związku „wypłacanym odszkodowaniem” – które ma charakter jedynie operacji rachunkowych w księgach miasta.

Właśnie ze względu na podwójny status miasta na prawach powiatu (tj. wykonywania przez ten sam podmiot zadań gminy jak i powiatu) powodujący, że zmiana właściciela nieruchomości z gminy na powiat ma charakter jedynie techniczny, a realna płatność nie następuje, jeden ze składów orzekających NSA zdecydował się na skierowanie w tej sprawie pytania do Trybunału Sprawiedliwości UE (uchwała z dnia 14 września 2016 r. sygn. akt I FSK 1857/13).

Jak wynika z doniesień medialnych, Ministerstwo Finansów potwierdziło, że urzędy kontroli skarbowej prowadzą analizę rozliczeń VAT jednostek samorządu terytorialnego w związku z odszkodowaniami uzyskanymi w zamian za nieruchomości wywłaszczone pod krajowe drogi publiczne. Do czasu zatem wydania rozstrzygnięcia w tej sprawie przez TSUE miasta, które nie zapłaciły podatku, narażone są na ryzyko kwestionowania braku naliczenia podatku VAT.

Jednocześnie, w celu zabezpieczenia prawa do odzyskania VAT w przyszłości, miasto na prawach powiatu powinno dokonać wszczęcia postępowania z żądaniem zwrotu zapłaconego podatku. Postępowanie, co prawda do czasu wydania orzeczenia przez TSUE zostanie zawieszone, niemniej jednak w przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia sprawy pozwoli uchronić zapłacony podatek przed przedawnieniem.

 


Bądź na bieżąco
Otrzymuj najnowsze informacje o zmianach w prawie i podatkach bezpośrednio na swojego maila.

Zapisz się na newsletter >>