Listy zastawne: regulacje w UE będą jednolite

Komisja Europejska planuje kolejny etap realizacji projektu Unii Rynków Kapitałowych (Capital Markets Union, CMU). W maju zakończyła przyjmowanie ewentualnych stanowisk i uwag do opublikowanego Pakietu CB dotyczącego europejskich listów zastawnych.

Projekt dyrektywy w sprawie emisji obligacji zabezpieczonych i nadzoru publicznego nad obligacjami zabezpieczonymi oraz zmieniającej dyrektywę 2009/65/WE i dyrektywę 2014/59/UE („Projekt Dyrektywy CB”) został opublikowany przez Komisję Europejską 12 marca 2018 r.  Komplementarną częścią proponowanych zmian jest projekt rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie 575/2013 (CRR) (łącznie z Projektem Dyrektywy CB – „Pakiet CB”). Głównym celem nowych regulacji jest stworzenie kompleksowych ram rozwoju rynku listów zastawnych w UE poprzez uzgodnienie minimalnych wspólnych standardów harmonizacji opartych na istniejących regulacjach państw członkowskich.

Listy zastawne postrzegane są jako stabilne i efektywne źródło pozyskiwania kapitału przez instytucje kredytowe. Ich bezpieczeństwo i wydajność były w szczególności widoczne w czasie ostatniego kryzysu finansowego. Pomimo niewątpliwych korzyści płynących z pozyskiwania przez banki finansowania w drodze emisji listów zastawnych (np. preferencyjne traktowanie ostrożnościowe i regulacyjne ze względu na niższy poziom ryzyka), rynek listów zastawnych w poszczególnych państwach członkowskich jest na bardzo różnym poziomie rozwoju.

Przede wszystkim samo pojęcie listu zastawnego w UE nie jest jednolicie rozumiane. Planowana harmonizacja w ramach Pakietu CB miałaby zapewnić, by preferencyjne traktowanie ostrożnościowe i regulacyjne dotyczyło tylko takich listów zastawnych, które spełniają minimalne wymogi przewidziane na poziomie unijnym.

Pakiet CB miałby się przyczynić także do wykorzystania listów zastawnych w UE na większą skalę, a przez to zapewnić rozwój transgranicznych przepływów kapitału i inwestycji, doprowadzić do dywersyfikacji bazy inwestorskiej oraz rozszerzyć dostęp inwestorów do bezpiecznych inwestycji, a bankom zagwarantować opłacalną metodę pozyskiwania kapitału długoterminowego.

Co się zmieni?

Podstawową zmianą przewidzianą przez Projekt Dyrektywy CB jest wprowadzenie definicji listu zastawnego, która ujednolici rozumienie tego pojęcia w regulacjach unijnych i zastąpi (niemającą uniwersalnego zastosowania praktycznego) definicję listu zastawnego z art. 52(4) dyrektywy 2009/65/EC (UCITS).

Projekt Dyrektywy CB określa cechy charakterystyczne oraz strukturalne listu zastawnego, które dany instrument dłużny będzie musiał posiadać, aby zostać uznany za „europejski list zastawny” (European Covered Bond, ECB). Należą do nich m.in. mechanizm podwójnego regresu oraz kwestie związane z jakością aktywów zabezpieczających list zastawny. W tym kontekście warto wskazać, że kredyty udzielane spółkom z sektora SME (small and medium-sized enterprises) oraz kredyty infrastrukturalne nie będą mogły stanowić zabezpieczenia europejskich listów zastawnych ze względu na zbyt wysoki poziom ryzyka, z którym się wiążą. Niewykluczone natomiast, że okażą się przydatne dla zabezpieczenia innego rodzaju instrumentów, nad którym pracuje obecnie Komisja tj. europejskich obligacji zabezpieczonych (European Secured Note, ESN).

Pakiet CB proponuje również wprowadzenie zmian do rozporządzenia 575/2013 (CRR). Ich celem jest doprecyzowanie przepisów tak, aby listy zastawne korzystające z preferencyjnego traktowania ostrożnościowego cechowały się odpowiednią jakością. Jedną z zaproponowanych zmian w tym zakresie jest wprowadzenie nowych wymogów dotyczących minimalnego nadzabezpieczenia. KE zaproponowała aby minimalny poziom nadzabezpieczenia wynosił 2% lub 5%, w zależności od rodzaju aktywów w puli aktywów stanowiących zabezpieczenie (w polskim prawie poziom minimalnego nadzabezpieczenia dla wyemitowanych listów zastawnych wynosi obecnie 10%).

Zgodnie z rekomendacjami EBA Projekt Dyrektywy CB zakłada stosowanie zasady tzw. grandfathering w odniesieniu do listów zastawnych wyemitowanych przed wdrożeniem Dyrektywy CB do krajowych porządków prawnych i korzystających z preferencyjnych zasad przypisywania wagi ryzyka. Takie listy zastawne uznawane byłyby, co do zasady, za spełniające nowe wymogi przewidziane w Projekcie Dyrektywy CB aż do upływu ich terminu zapadalności.

Dalsze kroki

Komisja Europejska w dniu 16 maja 2018 r. zakończyła przyjmowanie ewentualnych stanowisk i uwag do opublikowanego Pakietu CB. Kolejnym krokiem będzie jego uzgodnienie z Parlamentem Europejskim i Radą. Następnie uchwalona Dyrektywa CB będzie musiała zostać wdrożona do krajowych porządków prawnych.

Harmonizacja europejskiego rynku listów zastawnych wydaje się dobrym kierunkiem dla zbudowania Unii Rynków Kapitałowych, choć nie ulega wątpliwości, że Pakiet CB wymaga jeszcze zmian. Jedną z nich jest doprecyzowanie definicji instytucji kredytowej oraz wyspecjalizowanej hipotecznej instytucji kredytowej w taki sposób, aby umożliwiały one emitowanie listów zastawnych przez banki hipoteczne, które działają w modelu poolingowym (tj. opierają swoją działalność wyłącznie na nabywaniu wierzytelności z tytułu udzielonych kredytów). Obecne brzmienie ww. definicji zawęża możliwość emitowania europejskich listów zastawnych jedynie do podmiotów, które udzielają kredytów na własny rachunek. Oznacza to, że na chwilę obecną istnieje ryzyko, że uznanie polskich listów zastawnych za ECB determinowane byłoby przyjętym przez dany bank hipoteczny modelem biznesowym, co mogłoby doprowadzić do wyeliminowania rozwiązania opartego o pooling.


Bądź na bieżąco
Otrzymuj najnowsze informacje o zmianach w prawie i podatkach bezpośrednio na swojego maila.

Zapisz się na newsletter >>