Implementacja IV dyrektywy AML: nowa ustawa i spore zmiany dla przedsiębiorców

Wejście w życie nowej ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu nakłada na podmioty obowiązane dodatkowe obowiązki kontrolne i sprawozdawcze.

W dniu 12 kwietnia w Dzienniku Ustaw została opublikowana treść nowej ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (dalej: „ustawa”). Ustawa ta implementuje do polskiego porządku prawnego wymogi Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z dnia 20 maja 2015 r., czyli tzw. IV Dyrektywy AML.

Ustawa nakłada na podmioty zobowiązane obowiązek wprowadzenia istotnych zmian w organizacji procesów z zakresu AML/CFT w celu dostosowania ich do nowego podejścia, które będzie oparte na pogłębionym badaniu ryzyka (risk-based approach). Oznacza to nałożenie dużo większej odpowiedzialności w procesie Know Your Customer na instytucje obowiązane i konieczność zweryfikowania obecnych polityk i mechanizmów AML. Ustawa przewiduje m.in.:

  1. Konieczność stosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego w relacji z osobą zajmującą eksponowane stanowisko polityczne (tzw. PEP), również jeśli taka osoba ma miejsce zamieszkania na terytorium kraju

Rozszerzenie definicji PEP o osoby krajowe powoduje drastyczny wzrost populacji klientów wysokiego ryzyka, w stosunku do których instytucje obowiązane będą musiały m.in.

  • uzyskiwać informacje o źródłach pochodzenia funduszy i majątku
  • prowadzić stały monitoring transakcji oraz
  • stosować specjalną ścieżkę akceptacji klienta, w relacji, do którego zidentyfikowano PEP

Ponadto, niektóre kategorie podmiotów wchodzących w zakres pojęcia PEP zostały w projektowanej ustawie zdefiniowane nieprecyzyjnie. Dotyczy to w szczególności członków organów administracji publicznej. W celu sprostania wymogom nowej ustawy, instytucje obowiązane będą musiały na bieżąco śledzić zmiany na stanowiskach kierowniczych w licznych instytucjach państwowych, zarówno na szczeblu centralnym, jak i lokalnym.

Sama identyfikacja i weryfikacja statusu PEP może stanowić istotny problem dla instytucji, a w połączeniu z koniecznością stosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego może to istotnie wydłużyć proces onboardingu klienta.

  1. Obowiązek badania struktury własności i kontroli klientów będących podmiotami gospodarczymi

O ile problem PEP dotyczy głównie klientów detalicznych, to w przypadku klientów korporacyjnych dużym wyzwaniem może być konieczność badania struktury własności i kontroli. Problem ten będzie szczególnie dotkliwy w przypadku klientów o złożonej strukturze. Często stosowane dotychczas rozwiązanie, polegające na pobraniu oświadczenia o beneficjencie rzeczywistym może nie być wystarczające. Zgodnie z treścią przepisów ustawy, instytucje obowiązane powinny badać strukturę własności klienta i objąć identyfikacją, poza osobami upoważnionymi do rachunków, również dane reprezentantów. Zbadanie struktury własności i kontroli jest, zgodnie z przepisami ustawy, warunkiem koniecznym nawiązania współpracy z klientem będącym podmiotem gospodarczym.

  1. Obniżenie progu włączania stosowania środków bezpieczeństwa finansowego dla transakcji okazjonalnej będącej transferem środków pieniężnych

Wiele banków przyjmując wpłaty gotówkowe na rachunki swoich klientów nie stosowało środków bezpieczeństwa finansowego, jeśli wartość wpłaty nie przekraczała progu równowartości 15 tys. euro. Obecnie dla takich wpłat próg został obniżony do 1 tys. euro. Zaostrzenie przepisów może istotnie wydłużyć czas obsługi kasowej.

  1. Ograniczenie możliwości stosowania tzw. uproszczonych środków bezpieczeństwa finansowego

Zasadą staje się każdorazowe przeprowadzenie analizy klienta w celu przypisania relacji z nim  określonego poziomu ryzyka. Na podstawie czynników ryzyka instytucje obowiązane każdorazowo decydować będą o zakresie stosowanych wobec konkretnego klienta środków bezpieczeństwa finansowego. Instytucje obowiązane, stosujące w danej sytuacji uproszczone środki, będą musiały udowodnić jakie okoliczności sprawiły, że oceniły ryzyko jako niskie.

  1. Wprowadzenie Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych

Przepisy ustawy regulujące funkcjonowanie tego rejestru mają wejść w życie dopiero po 18 miesiącach od dnia wejścia w życie ustawy. W rejestrze tym będą gromadzone informacje o beneficjentach rzeczywistych i stosunkach łączących podmioty działające na terytorium Polski z beneficjentami rzeczywistymi. Zobowiązane do zgłaszania informacji do rejestru są wszystkie spółki wymienione w KSH (z wyjątkiem spółek akcyjnych będących spółkami publicznymi) w ciągu 7 dni od ich wpisu do KRS lub zmiany podanych wcześniej informacji. Przy czym w przypadku spółek, które zostały wpisane do KRS przed dniem wejścia w życie przepisów regulujących rejestr, są one zobowiązane zgłosić dane o beneficjentach rzeczywistych  w ciągu 6 miesięcy od dnia wejścia w życie przepisów dotyczących Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych. Wskazane w ustawie podmioty będą musiały posiadać dokładne i aktualne informacje na temat swoich beneficjentów rzeczywistych oraz udostępniać je w celu przeprowadzenia badania klienta przez instytucje obowiązane.

Przyjęte w ustawie vacatio legis (za wyjątkiem przepisów dot. Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych) wynosi 3 miesiące od dnia publikacji. Oznacza to przede wszystkim konieczność jak najszybszego przeprowadzenia projektów wdrożeniowych, mających na celu dostosowanie do nowych wymogów, ale również minimalizowanie ich negatywnego wpływu na pozostałe procesy biznesowe, w tym przede wszystkim na sprzedaż.

Autor: Marcin Kolus


Bądź na bieżąco
Otrzymuj najnowsze informacje o zmianach w prawie i podatkach bezpośrednio na swojego maila.

Zapisz się na newsletter >>