Fiasko transakcji nie wpływa na możliwości odliczenia VAT

Firma może odliczyć VAT od wydatków poniesionych na przejęcie konkurenta, nawet jeśli transakcja nie doszła do skutku – orzekł TSUE.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z 17 października 2018 r. w sprawie C-249/17 ocenił prawo spółki do odliczenia VAT od wydatków poniesionych w związku z inwestycją, do której ostatecznie nie doszło. Sprawa dotyczy irlandzkiej spółki Ryanair Ltd, która w 2006 r. planowała nabyć wszystkie akcje konkurencyjnego przewoźnika lotniczego, by następnie świadczyć na jego rzecz usługi zarządzania podlegające opodatkowaniu VAT. Jednak, ze względu na przepisy prawa konkurencji, Ryanair nie mógł nabyć większościowych udziałów w przejmowanej spółce. W konsekwencji, nie doszło do planowanych transakcji opodatkowanych.

Niemniej, Ryanair dokonał odliczenia VAT naliczonego od wydatków na usługi podlegające opodatkowaniu VAT (m.in. usługi doradcze) poniesionych w związku ze złożeniem formalnej oferty nabycia akcji konkurencyjnej spółki, co spotkało się ze sprzeciwem irlandzkich organów podatkowych. Sprawa ostatecznie trafiła do tamtejszego sądu najwyższego, który zwrócił się do TSUE z pytaniami prejudycjalnymi w zakresie prawa do odliczenia VAT od wydatków poniesionych w związku z podjętą, ale ostatecznie nieudaną, próbą przejęcia konkurencyjnego przedsiębiorstwa przez spółkę holdingową.

Wątpliwość w przedmiotowej sprawie budziła głównie kwestia, czy nabycie i posiadanie akcji można uznać za działalność gospodarczą w rozumieniu Dyrektywy VAT. Zgodnie z orzecznictwem TSUE dotyczącym spółek holdingowych, jeśli jedynym przedmiotem ich działalności jest nabywanie udziałów w innych spółkach (bez uczestniczenia bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu tymi spółkami), nie mają one statusu podatnika VAT i nie przysługuje im prawo do odliczenia VAT. W omawianym wyroku TSUE zauważył jednak, że w chwili złożenia oferty nabycia akcji i poniesienia wydatków z tym związanych, intencją Ryanair było świadczenie na rzecz przejmowanej spółki podlegających opodatkowaniu VAT usług w zakresie zarządzania. Sam fakt, że do tego przejęcia nie doszło i ilość nabytych akcji nie pozwala na ingerencję w zarządzanie spółką, nie skutkuje brakiem prawa do odliczenia VAT. Wystarczający jest zamiar wykonywania czynności opodatkowanych, potwierdzony przez obiektywne okoliczności. Stanowisko to jest zgodne z dotychczasowym orzecznictwem TSUE w podobnych sprawach (vide C-110/94 czy C-37/95).

Jednocześnie, TSUE potwierdza, że świadczenie usług w zakresie zarządzania przejętą spółką nie stanowi jedynego przypadku, w którym posiadanie akcji można uznać za działalność gospodarczą. Kluczowe jest stwierdzenie czy nabycie i posiadanie udziałów w spółce skutkuje dokonywaniem czynności opodatkowanych VAT, takich jak świadczenie usług administracyjnych, księgowych, handlowych i technicznych. Omawiany wyrok ma więc znacznie szersze zastosowanie niż tylko dla usług zarządzania przejmowaną spółką.

Podsumowując, TSUE orzekł, że spółka, która miała zamiar nabyć wszystkie akcje innej spółki w celu świadczenia na jej rzecz usług zarządzania podlegających opodatkowaniu VAT, ma prawo do pełnego odliczenia VAT od wydatków na usługi doradcze i inne usługi, poniesionych w ramach formalnej oferty nabycia – nawet jeśli ostatecznie nie doszło do przejęcia tej innej spółki i planowana działalność gospodarcza nie została zrealizowana. Warunkiem jest, że wyłączną przyczyną poniesionych wydatków było planowane podjęcie działalności opodatkowanej.


Bądź na bieżąco
Otrzymuj najnowsze informacje o zmianach w prawie i podatkach bezpośrednio na swojego maila.

Zapisz się na newsletter >>