Efektywność energetyczna: do 30 września br. trzeba wykonać audyt energetyczny przedsiębiorstwa

30 września 2017 r. mija termin na przeprowadzenie pierwszego obowiązkowego audytu energetycznego przedsiębiorstwa i złożenie wniosku o wydanie białych certyfikatów za inwestycje zrealizowane w okresie 01.01.2014 – 30.09.2016.

1 października 2016 r. weszła w życie nowa ustawa o efektywności energetycznej, która wprowadziła szereg zmian do systemu wydawania świadectw efektywności energetycznej (tzw. „białych certyfikatów”), jak również rozszerzyła zakres stosowania ustawy na przedsiębiorców, którzy do tej pory z tematyką efektywności energetycznej mogli nie mieć wiele wspólnego.

Obowiązkowy aunonedyt energetyczny
Całkowitą nowością wprowadzoną przez ustawę jest obowiązek regularnego przeprowadzania audytu energetycznego przedsiębiorstwa. Jest on o tyle istotny, że zgodnie z szacunkami Ministerstwa Energii może objąć ponad 2 500 przedsiębiorców w Polsce (nieoficjalne szacunki mówią z kolei o liczbie nawet dwu lub trzykrotnie wyższej). Obowiązkiem zostali objęci tzw. „duzi przedsiębiorcy”, czyli ci, którzy zatrudniali w ostatnich dwóch latach obrotowych średniorocznie co najmniej 250 pracowników lub osiągnęli roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych przekraczający równowartość w złotych 50 milionów euro, oraz sumy ich aktywów bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat przekroczyły równowartość w złotych 43 milionów euro.

Obowiązkowy audyt energetyczny to procedura mająca na celu określenie profilu zużycia energii w przedsiębiorstwie oraz dostarczenie informacji o możliwych do poczynienia oszczędnościach. Audyt powinien zostać wykonany po raz pierwszy do 30 września 2017 r. i być powtarzany co cztery lata.

Z obowiązku zwolnione są przedsiębiorstwa, które posiadają wdrożony i certyfikowany system zarządzania energią określony w Polskiej Normie (ISO 50001) lub system zarządzania środowiskowego (EMAS) – pod warunkiem, że w ramach tych systemów choć raz przeprowadzona została procedura odpowiadająca swym zakresem obowiązkowemu audytowi energetycznemu. Audyt powinien zostać wykonany przez niezależny od przedsiębiorcy podmiot, mający wiedzę oraz doświadczenie w przeprowadzaniu tego rodzaju audytów lub przez eksperta audytowanego przedsiębiorcy, pod warunkiem, że nie jest on bezpośrednio zaangażowany w audytowaną działalność tego przedsiębiorcy. Ceny za przeprowadzenie audytu są zróżnicowane i zależą od wielu czynników, takich jak wielkość przedsiębiorstwa, liczba wchodzących w jego skład budynków czy wolumen zużywanej energii.

Nowy system białych certyfikatów
Biały certyfikat stanowi potwierdzenie oszczędności energii elektrycznej, ciepła lub gazu ziemnego uzyskanej dzięki realizacji przedsięwzięcia służącego poprawie efektywności energetycznej. Białe certyfikaty można uzyskać jedynie za realizację przedsięwzięć wskazanych w ustawie (art. 19 ust. 1) oraz uszczegółowionych w Obwieszczeniu Ministra Energii, o ile uzyskana dzięki nim średnioroczna oszczędność energii przekracza 10 ton oleju ekwiwalentnego (10 toe to w przeliczeniu na inne jednostki ok. 116 MWh lub 418 GJ). Pozyskane białe certyfikaty można sprzedać na rynku giełdowym lub pozagiełdowym. Obecnie ich cena wynosi ok. 1000 zł / 1 toe. Nabyciem certyfikatów zainteresowane są podmioty, na które ustawa nakłada obowiązek poprawy efektywności energetycznej (lista podmiotów zobowiązanych znajduje się w art. 10 ust. 2 ustawy).

Wraz z wejściem w życie nowej ustawy, przestał obowiązywać dotychczasowy system przetargów na białe certyfikaty – oferty w ostatnim przetargu można było składać do 21 października 2016 r. Przetarg do tej pory nie został rozstrzygnięty.

Aktualnie białe certyfikaty są przyznawane na podstawie wniosków przyjmowanych w trybie ciągłym. W przeciwieństwie do poprzedniego systemu białych certyfikatów, w którym można je było uzyskać za zrealizowane inwestycje, obecnie świadectwa przyznawane są jedynie za planowane inwestycje. Wniosek o wydanie białych certyfikatów należy zatem złożyć jeszcze przed rozpoczęciem inwestycji, przy czym wielu przedsiębiorców ma problemy z ustaleniem który moment stanowi początek danego przedsięwzięcia. Jednym ze stosowanych podejść do tego problemu jest tzw. test prywatnego inwestora, zgodnie z którym ocenia się, czy hipotetyczny prywatny inwestor odstąpiłby od inwestycji na etapie, na którym obecnie się ona znajduje, biorąc pod uwagę poczynione nakłady.

Bardzo istotnym wyjątkiem od powyższej zasady, jest możliwość uzyskania świadectw efektywności energetycznej na nowych zasadach za przedsięwzięcia zrealizowane w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 30 września 2016 r. W związku z tym, że do inwestycji zakończonych w tym okresie ma już zastosowanie nowa ustawa, świadectwa można uzyskać również za inwestycje przeprowadzone na obszarze Specjalnych Stref Ekonomicznych oraz dotyczące instalacji objętych systemem EU ETS, co było niemożliwe pod rządami starej ustawy.

Odpowiedzialność karna członków zarządu
Przepisy ustawy o efektywności energetycznej, wymagają, aby w związku z przeprowadzeniem przez przedsiębiorcę audytów efektywności energetycznej na potrzeby związane z ubieganiem się o białe certyfikaty, podmiot, u którego realizowane jest przedsięwzięcie złożył oświadczenie, że dane zawarte we wniosku są prawdziwe pod rygorem odpowiedzialności karnej z art. 233 k.k. za złożenie fałszywych zeznań.

Ponadto, zgodnie z art. 27 ustawy o efektywności energetycznej, w przypadku zawiadomienia Prezesa URE o zakończeniu realizacji przedsięwzięcia i udzieleniu o nim nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd informacji , a także w przypadku negatywnej weryfikacji oszczędności energii przewidziany jest zakaz występowania z wnioskiem o wydanie świadectwa efektywności energetycznej przez 5 lat od dnia, w którym przedsięwzięcie powinno być zakończone.

Ustawa wprowadza także odpowiedzialność finansową za szereg naruszeń obowiązków, które z niej wynikają.  Najsurowsza kara – wynosząca aż do 10% przychodu osiągniętego w poprzednim roku podatkowym – grozi m.in. za udzielenie Prezesowi URE nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd informacji, nieprzedłożenie dokumentów niezbędnych do oceny wykonania obowiązku poprawy efektywności energetycznej lub za nieuiszczenie opłaty zastępczej w przewidzianych przez ustawę przypadkach.

Kara w maksymalnej wysokości 5% przychodu może natomiast zostać nałożona na podmiot, który nie przeprowadził audytu energetycznego przedsiębiorstwa mimo istnienia takiego obowiązku. Jest ona  szczególnie dotkliwa, biorąc pod uwagę, że część przedsiębiorców, zwłaszcza z branż niemających na co dzień do czynienia z tematyką energetyczną, nie zdaje sobie sprawy z ciążącym na nich obowiązku.

Z uwagi na skutki, jakie przynieść może zignorowanie obowiązków nałożonych na przedsiębiorstwa w nowej ustawie o efektywności energetycznej, zalecamy ich terminowe wykonanie, jak również monitorowanie zmian w przepisach dotyczących efektywności energetycznej – zwłaszcza mając na uwadze prace nad nowym rozporządzeniem dotyczącym sposobu przeprowadzania audytów efektywności energetycznej.

 


Bądź na bieżąco
Otrzymuj najnowsze informacje o zmianach w prawie i podatkach bezpośrednio na swojego maila.

Zapisz się na newsletter >>