NSA wbrew organom podatkowym w zakresie VAT od odszkodowania za wywłaszczenie gruntu

Przekazanie nieruchomości przez gminę na rzecz Skarbu Państwa w zamian za odszkodowanie jednak nie korzysta ze zwolnienia z VAT – orzekł NSA.

W przypadku realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, decyzja Wojewody o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, wydana na podstawie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (dalej: specustawa drogowa) zastępuje decyzję o lokalizacji inwestycji celu publicznego, którą należy traktować jak decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, określającą przeznaczenie terenu w sytuacji braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wydanie tej decyzji skutkuje zatem zmianą przeznaczenia gruntu niezabudowanego, nieobjętego planem zagospodarowania przestrzennego, na grunt przeznaczony pod zabudowę, niezależnie od tego, że faktyczna dostawa tego gruntu ma miejsce przed uprawomocnieniem się decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.

Stanowisko takie wyraził Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) w wyroku z dnia 6 września 2018 r. o sygn. I FSK 1031/16, orzekając w sprawie ze skargi gminy na interpretację indywidualną dotyczącą zastosowania zwolnienia z opodatkowania dla czynności przekazania przez gminę na rzecz Skarbu Państwa w zamian za odszkodowanie niezabudowanych nieruchomości, które nie były objęte planem zagospodarowania przestrzennego. Gmina uważała, że w odniesieniu do dostawy przedmiotowych nieruchomości powinno przysługiwać jej prawo do zastosowania zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT (dla dostawy terenów niezabudowanych innych niż tereny budowlane), dla nieruchomości tych nie obowiązywał bowiem plan zagospodarowania przestrzennego ani nie została wydana decyzja o warunkach zabudowy. Zdaniem gminy natomiast niezasadne jest określanie przeznaczenia gruntów na podstawie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej bowiem decyzja ta nie spełnia przesłanek dla traktowania jej jak decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.Z takim stanowiskiem gminy nie zgodził się jednak Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi, który w interpretacji indywidualnej z dnia 2 listopada 2015 r. (sygn. IPTPP1/4512-503/15-2/MW) na podstawie analizy przepisów specustawy drogowej i ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uznał, iż decyzja wojewody o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przesądziła o charakterze przedmiotowych gruntów jako przeznaczonych pod zabudowę, przez co gmina nie może skorzystać ze zwolnienia z opodatkowania przewidzianego dla dostaw terenów niezabudowanych innych niż budowlane.

Z takim stanowiskiem organu zgodził się także rozpatrujący skargę gminy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w wyroku z dnia 10 marca 2016 r. o sygn. I SA/Ke 90/16.

Podobnie orzekł również NSA w omawianym wyroku, oddalając skargę kasacyjną gminy. Sąd w ustnym uzasadnieniu za bezsporne uznał, iż decyzja wojewody o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej ma zbliżony charakter do decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu i wydanie tej decyzji skutkuje zmianą przeznaczenia wywłaszczanych gruntów. Sąd nie zgodził się przy tym z argumentacją gminy, która podnosiła, iż zmiana przeznaczenia gruntów miała miejsce już po ich dostawie, a na moment dostawy nieruchomości te nie spełniały definicji terenów budowlanych. NSA odwołał się do analizy przepisów specustawy drogowej dotyczących treści i skutków decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej i wskazał, że z regulacji tych wynika, że w momencie kiedy decyzja ta staje się ostateczna to z jednej strony dochodzi do dostawy nieruchomości i z drugiej (aczkolwiek w tym samym momencie) następuje zmiana przeznaczenia nieruchomości. Patrząc na cel wydania decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej, zdaniem NSA, nie sposób uznać iż w tym przypadku przekazywane w ramach wywłaszczenia nieruchomości nie są gruntami przeznaczonymi pod zabudowę.

Powyższe stanowisko NSA w kwestii opodatkowania dostaw nieruchomości dokonywanych w ramach wywłaszczenia na cele realizacji inwestycji drogowych w zamian za odszkodowanie budzi zaskoczenie w kontekście obecnej praktyki organów podatkowych, które w aktualnych interpretacjach indywidualnych prezentują odmienny pogląd, opierając go wyłącznie na chronologii wydarzeń, jakie mają miejsce w związku z wywłaszczeniem nieruchomości, tj. uzasadniają, iż w pierwszej kolejności ma miejsce dostawa nieruchomości i na ten moment należy określić przeznaczenie gruntu niezabudowanego zgodnie z zapisami planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzją o warunkach zabudowy (a jeżeli nie ma takiego planu lub decyzji to każdorazowo dany grunt niezabudowany należy traktować jako teren inny niż budowlany), celem określenia stawki VAT właściwej dla dostawy przedmiotowej nieruchomości. Zmiana przeznaczenia nieruchomości natomiast (na tereny pod zabudowę), zgodnie z obecnym stanowiskiem organów podatkowych następuje już po ich dostawie, wówczas gdy nieruchomości te są już w posiadaniu Skarbu Państwa. Zatem gminom przysługuje prawo do zastosowania zwolnienia z opodatkowania dla dokonywanych w ramach wywłaszczenia dostaw tego rodzaju nieruchomości niezabudowanych. Stanowisko takie zostało zaprezentowane m. in. w interpretacjach indywidualnych: z dnia 15 września 2016 r. o sygn. ITPP3/4512-437/16/MZ, z dnia 1 czerwca 2017 r. o sygn. 0112-KDIL1-1.4012.39.2017.1.RW czy też z dnia 2 lutego 2018 r. o sygn. 0114-KDIP1-1.4012.591.2017.2.AM.

Stanowisko, jakie zaprezentował NSA, wpisuje się natomiast w poprzednią praktykę organów podatkowych w tym zakresie (por. m. in. interpretacje: z dnia 15 czerwca 2016 r., sygn. ILPP2/4512-1-175/16-4/MR, z dnia 30 marca 2016 r., sygn.  ITPP3/4512-754/15/BJ, z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. ITPP1/4512-527/15/BS, czy z dnia 18 lutego 2015 r., sygn. IPTPP1/443-835/14-4/RG).

Należy zatem obserwować czy powyższe orzeczenie NSA będzie miało wpływ na kolejną zmianę praktyki organów podatkowych w przedmiotowych zakresie.


Bądź na bieżąco
Otrzymuj najnowsze informacje o zmianach w prawie i podatkach bezpośrednio na swojego maila.

Zapisz się na newsletter >>