Jak skorzystać z ulgi IP Box? Są już finalne objaśnienia podatkowe MF

W dniu 15 lipca 2019 r. Ministerstwo Finansów opublikowało objaśnienia dotyczące stosowania przepisów przyznających preferencyjne opodatkowanie 5% stawką podatkową dochodów uzyskiwanych przez podatnika z kwalifikowanych praw własności intelektualnej – tzw. przepisy IP Box.

Ulga IP Box została wprowadzona od 1 stycznia 2019 r. i pozwala na opodatkowanie dochodów z kwalifikowanych praw własności intelektualnej preferencyjną stawką w wysokości 5%. Kwalifikowane prawa własności intelektualnej to m.in. patenty, prawa ochronne na wzór użytkowy, prawo z rejestracji wzoru przemysłowego, prawo z rejestracji produktu leczniczego oraz autorskie prawo do programu komputerowego. Z ulgi mogą skorzystać zarówno podatnicy CIT, jak i PIT, o ile komercjalizują kwalifikowane prawa własności intelektualnej oraz spełniają pozostałe wymogi wskazane w przepisach. Ulga IP Box nie jest skierowana do konkretnych rodzajów działalności, ale może mieć zastosowanie w wielu branżach, w których prowadzona jest działalność innowacyjna (B+R).

Po trwających od listopada 2018 r. konsultacjach i spotkaniach z przedstawicielami biznesu i doradców oraz po opublikowaniu 12 kwietnia 2019 r. projektu objaśnień (więcej informacji TUTAJ) w lipcu 2019 r. ukazały się rozszerzone objaśnienia uwzględniające zgłaszane wątpliwości i postulaty. Ministerstwo Finansów podkreśla, że ulga IP Box (wraz z istniejącą ulgą B+R) ma przyczynić się do stymulowania innowacyjności polskich przedsiębiorstw. Objaśnienia wskazują podatnikom CIT i PIT wybrane, kluczowe aspekty nowej ulgi podatkowej IP Box, w szczególności posługując się praktycznymi przykładami i tym samym ułatwiając jej zastosowanie w konkretnej działalności biznesowej podatników.

Praktyczne kwestie zaadresowane w objaśnieniach podatkowych:

1. Z uwagi na fakt, że preferencja IP Box może mieć także zastosowanie do zagranicznych dochodów podlegających opodatkowaniu w Polsce, warto zapoznać się z postanowieniami właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej przez Polskę z państwem, w którym osiągane są dochody, ponieważ możliwość skorzystania z ww. preferencji podatkowej będzie uzależniona od przewidzianej w umowie metody zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu (należy zaznaczyć, iż w niektórych umowach nastąpi zmiana metody unikania podwójnego opodatkowania na skutek wejścia w życie postanowień tzw. Konwencji MLI).

2. Zgodnie z objaśnieniami, w celu uznania działalności podatnika za działalność badawczo-rozwojową wystarczy, aby podatnik prowadził badania naukowe lub alternatywnie, aby prowadził prace rozwojowe – w polskich przepisach nie ma bowiem wymogu, aby prace rozwojowe musiały być zawsze połączone z badaniami naukowymi, co jest korzystne dla podatników, chcących skorzystać z preferencji IP Box, czy też ulgi badawczo-rozwojowej oraz ulgi w postaci podwyższonych kosztów uzyskania przychodów dla twórców.

3. Ważnym obszarem objaśnień są również wytyczne względem kryteriów definicyjnych działalności badawczo-rozwojowej, zgodnie z którymi:

  • twórczy charakter prac może przejawiać się w szczególności poprzez opracowywanie nowych koncepcji, narzędzi, rozwiązań niewystępujących dotychczas w praktyce gospodarczej lub na tyle innowacyjnych, że w znacznym stopniu odróżniają się od rozwiązań już funkcjonujących;
  • spełnienie kryterium „systematyczności” danej działalności nie jest uzależnione od ciągłości tej działalności, w tym od określonego czasu przez jaki działalność taka ma być prowadzona, ani też od istnienia planu, co do prowadzenia przez podatnika podobnej działalność w przyszłości –wystarczające jest w tym zakresie, aby podatnik zaplanował i przeprowadził chociażby jeden projekt badawczo-rozwojowy, przyjmując dla niego określone cele do osiągnięcia, harmonogram i zasoby;
  • definicja działalności badawczo-rozwojowej wymaga, aby działania jakie podejmuje podatnik poprzez badania naukowe zwiększały zasoby wiedzy, natomiast w efekcie prac rozwojowych wystarczy, by podatnik zdobył i wykorzystał aktualnie dostępną wiedzę i umiejętności w celu planowania produkcji oraz projektowania i tworzenia nowych, zmienionych czy usprawnionych produktów, procesów lub usług;
  • sformułowanie „zwiększenie zasobów wiedzy” odnosi się wyłącznie do wiedzy danego przedsiębiorstwa, gdyż ustawodawca nie przewidział minimalnego progu skalowalności zwiększenia zasobów wiedzy.

4. Zgodnie z objaśnieniami nie ma wymogu (a często nawet możliwości) uzyskania dodatkowego prawa ochronnego w zakresie w jakim kwalifikowane IP zostało ulepszone lub rozwinięte, co wynika z tego, że patent, prawo ochronne na wzór użytkowy lub inne kwalifikowane IP, co do zasady stanowią ukończone, zdefiniowane rozwiązania lub odkrycia. W praktyce gospodarczej „rozwijanie” i „ulepszanie” takich praw obejmuje głównie rozwój i ulepszenie oraz poszerzenie wiedzy i technologii związanych z kwalifikowanym IP. W konsekwencji „rozwój”, czy też „ulepszenie”, może dotyczyć sposobu wdrożenia i zastosowania w praktyce przedmiotu ochrony tego prawa. Wynik takiego ulepszenia czy rozwinięcia nie musi natomiast zostać objęty dodatkową ochroną.

5. Objaśnienia potwierdziły również, że przepisy prawa podatkowego nie definiują poszczególnych kwalifikowanych IP, wobec czego ich zdefiniowanie należy oprzeć o właściwe przepisy poza podatkowych ustaw szczególnych. W tym zakresie, szczególny akcent przypada na „autorskie prawo do programu komputerowego” – dynamiczny rozwój nowych technologii powoduje bowiem, że w obecnym stanie prawnym w Polsce nie ma możliwości ustawowego i wyczerpującego zdefiniowania tego pojęcia. W konsekwencji, zgodnie z objaśnieniami, podatnik, który chce skorzystać z preferencji IP Box wobec dochodów z autorskiego prawa do programu komputerowego i otrzymać w tym zakresie stosowną ochronę prawnopodatkową powinien złożyć wniosek o interpretację indywidualną do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej.

6. Niezależnie od powyższego, w objaśnieniach przedstawiony został zarys definicji programu komputerowego podlegającego ochronie prawnoautorskiej wraz z jego cechami charakterystycznymi. W objaśnieniach przykładowo wskazano, że pojęcie „program komputerowy” nie powinno być rozumiane wąsko lecz szeroko, w szczególności obejmując interfejs, gdy ten spełnia warunek interoperacyjności programu komputerowego z oprogramowaniem i sprzętem komputerowym, co musi być ustalone w każdym przypadku oddzielnie na podstawie rzeczywistych ustaleń, a nie tylko formalnych postanowień, na przykład umownych. Zgodnie z zaprezentowanym w objaśnieniach podejściem, program komputerowy powinien obejmować jego funkcjonalne części składowe, takie jak: kod źródłowy, opis procedur operacyjnych, zestawienie danych w informacjach konwersacyjnych i dialogowych oraz kod wynikowy i interfejs. Uwzględnienie autorskiego prawa do programu komputerowego w szerokim rozumieniu (funkcjonalnie) – jako oprogramowanie – w katalogu kwalifikowanych IP jest dodatkowo zgodne z wytycznymi raportu BEPS Plan Działania nr 5.

7. Objaśnienia potwierdziły, że wskaźnik nexus powinien być obliczany oddzielnie dla dochodów z poszczególnych kwalifikowanych IP. W sytuacji zatem, gdy podatnik uzyskuje dochód przykładowo z patentu oraz dochód z prawa ochronnego na wzór użytkowy, ma obowiązek obliczyć wskaźnik nexus odrębnie dla tych dwóch dochodów (będą więc dwa odrębne wskaźniki nexus). Warto przy tym zauważyć, iż poszczególne pozycje kosztowe wskazane we wzorze obliczeniowym nexusa oznaczają koszty faktycznie poniesione, przez co należy rozumieć uregulowanie zobowiązań w jakiejkolwiek formie, w tym w wyniku potrącenia wierzytelności. Dodatkowo koszty te należy rozumieć, zgodnie z objaśnieniami, szerzej (funkcjonalnie w kontekście ww. Raportu BEPS Plan Działania nr 5), niż w odniesieniu do ustalania kosztów uzyskania przychodów na gruncie pozostałych przepisów ustawy o CIT oraz ustawy o PIT.

8. Objaśnienia potwierdzają, że do wyliczenia wskaźnika nexus mogą być użyte w niektórych przypadkach także koszty poniesione w przeszłości (tj. po dniu 31 grudnia 2012 r., zgodnie z przepisami przejściowymi). Dlatego, zgodnie z objaśnieniami, warto przeprowadzić kompleksową analizę w celu prawidłowej identyfikacji elementów składowych tej proporcji już na początku stosowania preferencji IP Box.

9. Objaśnienia wskazują również, iż w przypadku ponoszenia kosztów związanych z działalnością badawczo-rozwojową, która nie przynosi oczekiwanego rezultatu możliwe jest ujęcie tych kosztów w kalkulacji we wzorze nexus, o ile przedmiotowe koszty związane są z realizacją szerszego projektu badawczo-rozwojowego, który zakończył się wypracowaniem dochodu z kwalifikowanego IP. Możliwe jest zatem ujęcie w kalkulacji kosztów, przyporządkowanych do różnych projektów, które to projekty stanowią składowe elementy służące wypracowaniu innego kwalifikowanego IP.

10. Temat zastosowania metod z zakresu cen transferowych do ustalenia dochodu z kwalifikowanego IP uwzględnionego w cenie sprzedaży produktu lub usługi nie został zaadresowany w objaśnieniach na obecnym etapie. Zgodnie z objaśnieniami, z uwagi na szczególną kompleksowość przedmiotowego zagadnienia oraz w celu dochowania jak najwyższej jakości opracowania wynikającej ze współpracy i wymiany poglądów pomiędzy administracją podatkową a podatnikami – temat ten zostanie uzupełniony w terminie późniejszym, w wyniku prac grup roboczych w ramach Forum Cen Transferowych.

11. Objaśnienia akcentują również szczególną wagę tych przepisów o IP Box, które przewidują możliwość korzystania przez podatnika z preferencji IP Box w sytuacji, gdy podatnik nie jest właścicielem kwalifikowanego IP – co umożliwia konstrukcja tzw. „licencji wyłącznej”. Przepisy te są istotne, ponieważ umożliwiają skorzystanie z 5% stawki podatkowej bez przenoszenia do Polski kwalifikowanego IP, które jest własnością zagranicznego podatnika.

12. Warto przy tym zauważyć, że podatnik nie jest zobowiązany do samodzielnego prowadzenia prac badawczo-rozwojowych – przepisy o IP Box dają bowiem podatnikowi możliwość nabycia wyników prac badawczo-rozwojowych od innych podmiotów, zarówno powiązanych jak i niepowiązanych. Co więcej, przepisy nie nakładają na podatnika również obowiązku samodzielnego wytworzenia kwalifikowanego IP – podatnik może bowiem nabyć kwalifikowane IP od innego podmiotu w celu jego dalszej komercjalizacji. W powyższych sytuacjach należy jednak pamiętać, że koszty poniesione przez podatnika na nabycie wyników prac badawczo-rozwojowych, czy samego kwalifikowanego IP będą musiały być umieszczone w odpowiednim miejscu we współczynniku nexus, wpływającego na stopień korzyści wynikających ze stosowania IP Box.

13. Objaśnienia wyjaśniają również zakres interakcji preferencji IP Box oraz ulgi B+R w kontekście ustalania podstawy opodatkowania. Zgodnie bowiem z powołanym dokumentem, ulga B+R nie podlega uwzględnieniu w obliczeniu podstawy opodatkowania podlegającej 5% podatkowi z IP Box, a więc podatnik nie może „łącznie” (tj. równocześnie) stosować ulgi B+R oraz 5% opodatkowania w stosunku do jednego (tego samego) dochodu. Niemniej jednak ulgę B+R oraz preferencję IP Box można stosować naprzemiennie, nawet jeśli odbywa się to w jednym (tym samym) roku podatkowym.

14. W objaśnieniach zaadresowana została również kwestia interakcji preferencji IP Box ze zwolnieniami w SSE oraz PSI. Zgodnie z przedstawionymi w objaśnieniach przykładami, dla obliczania stopnia wykorzystania pomocy publicznej, podatnik może stosować preferencyjną stawkę podatku dochodowego w wysokości 5% od dochodu z kwalifikowanych IP. Po wykorzystaniu maksymalnej kwoty pomocy publicznej podatnik opodatkowuje dochód z kwalifikowanych IP, preferencyjną 5% stawką podatku. Objaśnienia zwracają przy tym uwagę, że mniejsze wykorzystanie pomocy przy wyliczeniu opartym o preferencyjną stawkę podatkową może spowodować całkowite zwolnienie dochodów przez cały okres obowiązywania decyzji, podczas gdy wyliczanie pomocy przy zastosowaniu stawek podstawowych mogłoby spowodować wykorzystanie dopuszczalnej pomocy jeszcze przed końcem obowiązywania decyzji i konieczność opodatkowania uzyskanych dochodów.

15. W objaśnieniach wskazano również sposób uwzględnienia ulgi IP Box w deklaracjach podatkowych. Otóż zgodnie z objaśnieniami, zaliczki na podatek dochodowy podatnik powinien płacić na bieżąco w danym roku na zasadach ogólnych i dopiero w rocznym zeznaniu podatkowym, obliczając podatek do zapłaty, powinien zastosować 5% stawkę z IP Box, a różnicę w podatku zapłaconym na bieżąco w postaci zaliczek na podatek powinien potraktować jak nadpłatę podatku.

16. Ważną częścią objaśnień są również rozdziały z wytycznymi w zakresie wymogów dokumentacyjnych i ewidencyjnych. Jednym z możliwych rozwiązań prowadzenia przez podatnika (pracodawcę) ewidencji czasu pracy, jest – zgodnie z objaśnieniami – możliwość jej prowadzenia w arkuszu kalkulacyjnym, dla wszystkich prowadzonych projektów. Dodatkowo objaśnienia wskazują, iż w sytuacji, gdy z zakresu obowiązków pracownika wynika, że 100% jego czasu pracy związana jest z realizacją prac badawczo-rozwojowych prowadzących do wytworzenia, rozwinięcia lub ulepszenia kwalifikowanego IP, wówczas nie ma potrzeby prowadzenia ewidencji czasu pracy pracownika.

17. Zasady przyznawania ochrony prawnej dla poszczególnych kategorii kwalifikowanych IP wynikają z postanowień właściwych krajowych ustaw szczególnych. Podatnik może również powołać się na prawo ochronne przyznane w innym państwie, jeśli ochrona jest przyznana w Polsce za pośrednictwem Urzędu Patentowego RP zgodnie z ratyfikowanymi umownymi międzynarodowymi, których stroną jest Polska, oraz innymi umowami międzynarodowymi, których stroną jest Unia Europejska (a więc i pośrednio Polska poprzez członkostwo w Unii Europejskiej). Warto zauważyć, że zarejestrowany wzór wspólnotowy zapewnia uzyskanie wyłącznych praw we wszystkich obecnych i przyszłych państwach członkowskich Unii Europejskiej w drodze jednej rejestracji, dokonywanej online.

Warto zaznaczyć, że wskazówki i wytyczne zawarte w objaśnieniach mają charakter wiążący – zastosowanie się do objaśnień podatkowych powinno gwarantować podatnikowi analogiczną ochronę jak zastosowanie się do interpretacji indywidualnej lub interpretacji ogólnej. W związku z powyższym zalecamy, aby przedsiębiorstwa działające w obszarze innowacji i technologii zapoznały się z praktycznymi aspektami stosowania ulgi IP Box, z uwzględnieniem ich specyficznej sytuacji, i zastanowiły się, jak najlepiej będą mogły ją wykorzystać w ich konkretnej sytuacji biznesowej.

W związku z tym, że ulga ma zastosowanie do przychodów osiąganych przez podatników CIT i PIT od 1 stycznia 2019 r. ważne jest, aby już w najbliższym czasie odpowiednio zweryfikować warunki dla skorzystania z tej ulgi w Państwa przedsiębiorstwie.


Bądź na bieżąco
Otrzymuj najnowsze informacje o zmianach w prawie i podatkach bezpośrednio na swojego maila.

Zapisz się na newsletter >>

Czytaj więcej: