Ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych – runda druga

Tomasz Rolewicz
Tomasz Rolewicz Associate Partner
kontakt

Znamy już wyniki pierwszych uzgodnień międzyresortowych w sprawie projektu nowej ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary.

Przed wakacjami pisaliśmy o zgłoszonym przez Ministerstwo Sprawiedliwości projekcie nowej ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych. Wskazywaliśmy też na praktyczne konsekwencje dla firm, jakie przyniesie zmiana obowiązujących przepisów.

Przypomnijmy, projekt nowej ustawy miał zmienić przepisy pozwalające państwu na karanie podmiotów zbiorowych dopuszczających się przestępstw lub przestępstw skarbowych. Dotychczasowa, funkcjonująca od kilkunastu lat ustawa nie umożliwia nakładania kar w sposób efektywny.

Dwie kluczowe zmiany zaproponowane w projekcie nowej ustawy to zniesienie wcześniejszego wymogu skazania osoby fizycznej oraz uniezależnienie wysokości kary od poziomu przychodów podmiotu zbiorowego. Są to kluczowe powody, dla których obecna regulacja jest tak nieefektywna.

Wiele emocji budziła również wysokość kar proponowanych przez ministerstwo, bo te w skrajnych przypadkach miały sięgać nawet 60 milionów złotych.

Nowa ustawa na nowy rok szkolny

Od wczoraj jesteśmy o krok bliżej poznania ostatecznego kształtu nowych przepisów. Ministerstwo Sprawiedliwości opublikowało w środę zaktualizowany projekt nowej ustawy.

Kluczowe założenia projektu nie uległy zmianom. Utrzymany został również poziom kar, przypomnijmy – od 30 tys. do 30 milionów złotych, z możliwością podwojenia górnej granicy jeśli podmiot nie zareagował mimo wiedzy o nieprawidłowościach.

Zaktualizowany projekt nowej ustawy zawiera niemniej jednak kilka zmian, o których warto wspomnieć.

Z naciskiem na prewencję

To, że nowa ustawa mocno stawia na prewencję dało się wyczuć już w pierwotnej wersji projektu. W opublikowanej wczoraj wersji projektu kwestia ta została jeszcze bardziej uwypuklona.

Ustawa wskazuje oczekiwania, co do sposobu organizacji działalności podmiotu – takiej organizacji, która umożliwia skuteczne zapobieganie czynom zabronionym. Ministerstwo oczekuje między innymi, że podmiot określi osobę lub komórkę organizacyjną, która będzie nadzorować przestrzeganie przepisów i zasad regulujących jego działalność. Mimo iż w majowym projekcie znalazł się podobny punkt, to dotyczył on jedynie przestrzegania przepisów prawa. Czyżby to była subtelna sugestia aby powołać funkcję compliance?

Silny akcent na prewencję znajdziemy również w przepisach określających okoliczności wyłączające odpowiedzialność za popełnione czyny. I tu również nastąpiła zmiana: to nie podmiot sam ma wykazywać należytą staranność, ale taka weryfikacja ma być przeprowadzana zewnętrznie. Dodatkowo, działalność wspomnianego organu nadzorującego zgodność z regulacjami nie może być pozorna, nierzetelna, ani wykonywana przez osoby nieposiadające wystarczających kwalifikacji. Zatem tak zwany „paper compliance” nie zda egzaminu.

I wreszcie, niezachowanie przez podmiot reguł ostrożności zostało dodane do katalogu czynników uwzględnianych przez sąd podczas orzekania kary. Warto zaznaczyć, że jest to jedyny punkt, o jaki lista ta została poszerzona.

Marchewką, nie kijem

Nowy projekt w jeszcze większym stopniu zachęca przedsiębiorców do samodzielnego ujawniania nieprawidłowości.

Obok zaproponowanych już w maju możliwości dobrowolnego poddania się karze, nowy projekt zawiera również dodatkowe zapisy, mające zastosowanie tylko do czynów zagrożonych karą pozbawienia wolności do lat 5.

Podmiot, który po popełnieniu takiego czynu zawiadomi odpowiednie organy, ujawniając przy tym wszystkie istotne okoliczności będzie mógł liczyć na wyłączenie odpowiedzialności – oczywiście o ile naprawi wyrządzoną szkodę i zwróci nienależną korzyść. Ujawnienie musi jednak nastąpić odpowiednio szybko – jeszcze przed rozpoczęciem czynności przez organy ścigania.

W odniesieniu do przestępstw podatkowych

W obszarze rozliczeń podatkowych projekt nowej ustawy podtrzymuje nowe rozwiązania zaprezentowane 28 maja. Dodatkowo jednak proponuje bardziej restrykcyjne podejście do podmiotów, które nie wdrożyły odpowiednich procedur dotyczących należytej staranności w zakresie wyboru osób, które mogą taki podmiot reprezentować lub nadzorować, przeciwdziałania wystąpieniu czynu zabronionego lub skutków niezachowania reguł ostrożności. Po wejściu w życie ustawy, kluczowe będzie przejrzenie funkcjonujących polityk i procedur, celem dostosowania do nowych przepisów, a w przypadku braku takich dokumentów ich przygotowanie.

Kiedy możemy się spodziewać nowej regulacji?

Wraz z ogłoszeniem nowej wersji projektu ustawy, ministerstwo opublikowało odniesienie do uwag zgłoszonych w ramach uzgodnień, oraz zaproszenie na konferencję uzgodnieniową, dotyczącą projektu ustawy, która odbędzie się już 10 września.

Powiązane wpisy


Napisz komentarz

XHTML: Możesz użyć tagów: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>