Tajemnice ujawnione? Nowe uprawnienia Prezesa UOKiK

Ada Kolczyńska
Ada Kolczyńska Starszy Konsultant
kontakt

Jesienią 2018 roku rozpoczęto prace nad nowelizacją ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zadanie przygotowania projektu zmian powierzone zostało Prezesowi UOKiK. Obecnie projekt został przekazany do rozpatrzenia przez komisję prawniczą Rządowego Centrum Legislacji.

Proponowane rozwiązania budzą szereg kontrowersji, głównie ze względu na zmiany w ustawie o Ordynacji podatkowej oraz ustawie o Prawie bankowym.

Poprzez zmiany w ustawie o Ordynacji podatkowej, oraz ustawie o Prawie bankowym Prezes UOKiK miałby uzyskać dostęp do tajemnicy bankowej i skarbowej na potrzeby prowadzonych postępowań.

Zwiększona skuteczność w nakładaniu kar

W opinii UOKIK za proponowanymi zmianami przemawia konieczność poprawy skuteczności wykrywania naruszeń przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W ocenie skutków regulacji opublikowanej na stronie UOKiK urząd wskazuje, iż dostęp do informacji objętych tajemnicą skarbową (rozliczeń podatkowych z urzędem skarbowym, deklaracji podatkowych, akt postępowań skarbowych, stanu zaległości) miałby być pomocny w nakładaniu przez Prezesa UOKiK kar pieniężnych na przedsiębiorców. Kara taka może być wymierzona w wymiarze do 10% obrotu osiągniętego przez przedsiębiorcę w roku obrotowym poprzedzającym rok jej nałożenia.

Konieczność dostępu do tajemnicy skarbowej usprawiedliwiana jest tym, iż zdarzają się sytuacje, gdy przedsiębiorca nie odbiera korespondencji, nie udziela odpowiedzi na żądanie Prezesa UOKiK o przekazanie wysokości obrotu, bądź występuje konieczność weryfikacji udzielonych przez przedsiębiorcę informacji np. w urzędzie skarbowym, gdzie dane te objęte są właśnie tajemnicą skarbową.

Dodatkowo, jak wskazuje UOKiK, dostęp ten może być pomocny w przypadku identyfikacji systemów promocyjnych typu piramida w przypadku których niezbędne do stwierdzenia naruszenia jest wykazanie, że konsument wykonuje świadczenie w zamian za możliwość otrzymania wynagrodzenia uzależnionego głównie od wprowadzenia innych konsumentów do systemu, a nie od sprzedaży lub konsumpcji produktów.

Zmiany dotyczące dostępu do tajemnicy bankowej powiązane są z postępowaniami mającymi na celu eliminację nieuczciwych praktyk w łańcuchu dostaw żywności. Tłumaczone są koniecznością ustalenia faktu niezależności pośrednika w obrocie produktami żywnościowymi.

Ustawa Prawo bankowe w obecnym kształcie zobowiązuje banki do udzielenia informacji objętych tajemnicą bankową na żądanie Prezesa UOKiK jedynie w związku z postępowaniami prowadzonymi na podstawie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz w zakresie określonym ustawą o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Zdaniem Prezesa UOKiK, za rozszerzeniem jego zadań o prowadzenie spraw dotyczących nieuczciwego wykorzystania przewagi kontraktowej powinno podążać rozszerzenie dostępu do danych objętych tajemnicą bankową.

Europejskie trendy w prawie antymonopolowym

Proponowane zmiany dotyczące pozyskiwania i wymiany informacji wpisują się w kierunek rozwiązań prawnych proponowanych przez Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2019/01Dyrektywa ta ma na celu nadanie organom antymonopolowym odpowiednich uprawnień w celu skuteczniejszego egzekwowania prawa i zapewnienia właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego.

Zgodnie z jej zapisami urzędy antymonopolowe powinny mieć zapewnioną możliwość żądania od przedsiębiorstw i związków przedsiębiorstw dostarczenia w określonym i rozsądnym terminie wszelkich informacji niezbędnych do celów stosowania Art. 101 (Zakaz nieuczciwej konkurencji) oraz Art. 102 (Zakaz nadużywania pozycji dominującej) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Krajowe organy ochrony konkurencji powinny również posiadać możliwość dysponowania wystarczającymi zasobami, aby były w stanie wykonywać swoje zadania podczas stosowania art. 101 i 102 TFUE. W przypadku, gdy ich obowiązki i uprawnienia zostaną rozszerzone, państwa członkowskie powinny im zapewnić zasoby niezbędne do skutecznego wykonywania tych zadań.

Kwestią podlegającą dyskusji jest to, czy tymi zasobami powinny być dane objęte tajemnicą skarbową oraz tajemnica bankową udostępniane na żądanie Prezesowi urzędu antymonopolowego.

Udzielenie Prezesowi UOKiK dostępu do tajemnicy skarbowej i tajemnicy bankowej czyni go jednym z urzędników posiadających bardzo szeroki dostęp do danych wrażliwych.

Jak wskazują eksperci, dostęp taki nie jest w pełni uzasadniony, m.in. ze względu na fakt, iż większość firm musi sporządzać i publikować sprawozdania finansowe i raporty, w których przedstawiana jest wysokość osiąganych przez nie obrotów finansowych. Argumentacja UOKiK dotycząca możliwości ustalenia, czy spółka faktycznie prowadzi działalność gospodarczą, również zdaje się być chybiona, gdyż takie informacje mogą zostać uzyskane przez Prezesa UOKiK w innych organach.

Dobro wspólne nadrzędnym celem zmian w legislacji

Uwagi do proponowanych zmian w ramach procesu opiniowania projektu zgłosił również Przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego. Zdaniem KNF liczba wyjątków od ustawowej zasady ochrony tajemnicy bankowej, jak i tajemnicy zawodowej, sprawia, że ochrona ta doznaje istotnego ograniczenia. Wskazuje, iż wraz z ustanawianiem kolejnych odstępstw od zasady może dojść do odwrócenia wartości, gdzie podstawową regułą stanie się możliwość uzyskania dostępu do danych dotyczących klientów banków i członków SKOK, a wyjątkiem będzie ochrona tych danych przed podmiotami zewnętrznymi w stosunku do banku. W podsumowaniu opinii wskazuje jednak, iż dobro wspólne, jakim jest efektywnie działający nadzór nad obrotem gospodarczym, wydaje się przemawiać za projektowanymi rozwiązaniami.

Powiązane wpisy


Bądź na bieżąco
Chcesz otrzymywać regularne informacje z zakresu compliance i przeciwdziałania korupcji?

Zapisz się na newsletter >>

Tagi: ,


Napisz komentarz

XHTML: Możesz użyć tagów: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>