Sygnalista wreszcie dostrzeżony?

Jeśli miałbym wskazać jedno słowo, które wzbudza najwięcej emocji w I kwartale 2018 r. to byłoby to słowo sygnalista. Stało się tak głównie za sprawą liczby przepisów, zarówno wdrożonych oraz planowanych jak i tych w trakcie opracowania, które mają na celu uregulowanie kwestii ochrony sygnalistów.

Nowe wymogi dotyczące ochrony sygnalistów wynikają miedzy innymi z uchwalonej 1 marca 2018 r. ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Ustawa została podpisana przez prezydenta 28 marca 2018 r. Nakłada ona na wszystkie instytucje obowiązane wymóg opracowania i wdrożenia wewnętrznej procedury anonimowego zgłaszania rzeczywistych lub potencjalnych naruszeń przepisów z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Taki kanał informacyjny ma być dostępny dla wszystkich pracowników oraz innych osób wykonujących czynności na rzecz instytucji obowiązanej.

Planowana ustawa o jawności życia publicznego nałoży na wszystkie średnie i duże firmy obowiązek opracowania i wdrożenia wewnętrznych procedur informowania właściwych organów przedsiębiorcy o propozycjach korupcyjnych i postępowania w sprawie zgłoszenia nieprawidłowości.. Pracownicy z kolei będą mogli ubiegać się o status sygnalisty, który gwarantuje ochronę prawną przed wszelkimi negatywnymi konsekwencjami ze strony pracodawcy.

Unia Europejska z kolei jest w trakcie pracy nad przepisami mającymi ochronić pracowników, którzy zgłoszą nieprawidłowości dotyczące spraw podatkowych oraz oszustw związanych z jakością produktów. Ustawa w wersji wstępnej została już przygotowana i będzie poddana analizie przez rządy krajów oraz Parlament UE.

Wymienione regulacje dotyczą różnych dziedzin, które łącznie stanowią zapewne znaczącą część gospodarki. Pomijając charakter poszczególnych ustaw, warto zwrócić uwagę na istotny problem, który wymienione ustawy próbują rozwiązać. W Europie nie ma jednolitej regulacji, rozwiązującej jedno z największych wyzwań w walce z nadużyciami. Nie potrafimy pozyskiwać wiedzy o potencjalnych nieprawidłowościach oraz zapewnić ochrony, jakiej wymaga sygnalista. Problem ten został już dawno rozwiązany w Stanach Zjednoczonych za sprawą ustawy dotyczącej ochrony sygnalistów, „The Whistleblower Protection Act”, która została wprowadzona w 1989 r.

Badania pokazują, że informacje od sygnalistów są najskuteczniejszym sposobem identyfikacji nadużyć. Prawie 50% nieprawidłowości zostaje wykrytych dzięki informacjom, jakie przekazał sygnalista. Niestety, badania wskazują również na częste nieprzyjemności, z którymi spotkać mogą się pracownicy. Ponad 50% pracodawców jest gotowych zwolnić pracownika, który postanowi zgłosić nieprawidłowości. Wspierając klientów w walce z korupcją i nadużyciami sami również często dostrzegamy ten niewykorzystany potencjał.

Wspomniane powyżej ustawy dotyczące sygnalistów wymagają nie tylko wdrożenia narzędzi do zbierania informacji, ale również zatrudniania wykwalifikowanych osób, które będą weryfikowały otrzymane informacje. Wymóg ten może okazać się sporym wyzwaniem dla wielu przedsiębiorstw. W przeszłości wielokrotnie spotkałem się z sytuacją, kiedy informacje zweryfikowane w nieodpowiedni sposób skutkowały nieefektywnie przeprowadzonym dochodzeniem.

Miejmy nadzieję, że w momencie wejścia w życie wyżej wymienionych ustaw wszystkie objęte nimi podmioty będą gotowe na nowe wyzwania. Warto się do tego przygotować, ponieważ potencjalne słabości w procedurach wewnętrznych mogą skutkować dotkliwymi sankcjami:

  • Nowa ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu przewiduje kary administracyjne w wysokości do 5 mln EUR lub do 10% wysokości obrotu).
  • Ustawa o jawności życia publicznego – do 10 mln PLN oraz wykluczenie na 5 lat z przetargów publicznych;
  • Sankcje w ramach nowej ustawy EU zostaną ustalane przez poszczególne kraje członkowskie.

Osoby zainteresowane dodatkowymi informacjami na temat wymienionych ustaw lub skutecznymi sposobami zarządzania ochroną sygnalistów zachęcam do bezpośredniego kontaktu. Chętnie odpowiemy na wszelkie pytania.

Powiązane wpisy


Bądź na bieżąco
Chcesz otrzymywać regularne informacje z zakresu compliance i przeciwdziałania korupcji?

Zapisz się na newsletter >>


Napisz komentarz

XHTML: Możesz użyć tagów: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>