Sygnaliści w innych krajach UE (cz. 1)

Fraudbuster
Fraudbuster Pogromca Korupcji i Nadużyć
kontakt

Czy sygnaliści powinni podlegać specjalnej ochronie? Od kilku lat trwa w Polsce na ten temat dyskusja. Ostatnio pojawiają się sygnały ze strony władz o chęci uregulowania problemu, ale na razie brak jest konkretów.

Fundacja Batorego jest jednym z podmiotów, które od dawana zwracają uwagę, że sygnaliści powinni podlegać specjalnej ochronie. Niedawno przebadała, jaki stosunek do uregulowania kwestii whistleblowerów mają związkowcy i organizacje pracodawców. {1} Fundacja badała też na podstawie rozmów z ekspertami systemy ochrony whistleblowerów w wybranych państwach UE. Pod lupą znalazły się prawodawstwa Wielkiej Brytanii, Holandii, Węgier i Słowacji. Dziś o dwóch pierwszych państwach.

Wielka Brytania

Ustawodawstwo brytyjskie chroniące whistleblowerów uchodzi za jedno z najlepszych w Europie. Ustawa o ujawnianiu informacji w interesie publicznym (Public Interest Disclosure Act, PIDA) obowiązuje od 1999 roku. Sygnaliści mają według niej zapewnioną ochronę przed zwolnieniem lub działaniami odwetowymi ze strony pracodawcy, ale wymagane jest przestrzeganie procedur. Przewidziane są trzy tryby sygnalizowania:

– do pracodawcy,

– do określonego organu zewnętrznego lub deputowanego,

– do mediów, organizacji pozarządowych czy policji.

Przekazanie informacji upoważnia whistleblowera do ochrony, jeśli miał podstawy sądzić, że działa w interesie publicznym. Ujawniona sprawa musi się mieścić w katalogu określonym w ustawie. Ochrona nie przysługuje w razie złamania ustawy o tajemnicy państwowej, lub zasad obowiązujących w urzędzie publicznym.

W przypadku pominięcia przez pracownika drogi wewnątrz organizacji ochrona jest mu przyznawana tylko, gdy zgłosi ją przypisanemu danemu rodzajowi spraw odbiorcy, czyli regulatorowi. W ustawie wymieniona jest ich lista.

W wyjątkowych przypadkach sygnaliści mogą upubliczniać informacje. Mają do tego prawo w razie wykorzystania bez efektu dwóch pierwszych możliwości, w razie braku odpowiedniego dla danej sprawy odbiorcy i w przypadku, gdy sprawa jest wyjątkowej wagi. Jeśli sygnalista nie działał dla własnej korzyści, wtedy przysługuje mu ochrona.

Holandia

Ustawa regulująca problem sygnalistów została przyjęta przez holenderski parlament 1 marca 2016 roku. Powołuje ona specjalny instytut mający status niezależnego organu administracyjnego. Ma on pełnić funkcje doradcze i śledcze. W jego skład wejdzie Centrum Porad dla Sygnalistów, instytucja powołana w trakcie prac nad prawem regulującym kwestie whistleblowerów.

Pracownicy mający podejrzenie, że w organizacjach, w których pracują dochodzi do nadużyć na szkodę interesu publicznego mogą zgłaszać się do nowej instytucji. Powinni wcześniej przejść wewnętrzną procedurę alarmowania. Mogą ją ominąć z uzasadnionego powodu.

Firmy zatrudniające powyżej 50 pracowników mają obowiązek wprowadzić wewnętrzne polityki sygnalizowania. Powinny między innymi gwarantować whistleblowerom możliwość konsultacji z doradcą.

Ustawa gwarantuje ochronę nie tylko pracownikom, ale też stażystom i kontrahentom organizacji.

Niedługo napiszemy o sytuacji prawnej sygnalistów na Słowacji i na Węgrzech.

Powiązane wpisy


Napisz komentarz

XHTML: Możesz użyć tagów: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>