Sprawozdanie z działalności GIIF za 2018 rok

Jak wynika z opublikowanego przez Generalnego Inspektora Informacji Finansowej sprawozdania z działalności za poprzedni rok liczba złożonych zawiadomień o transakcjach podejrzanych była niższa niż w latach 2016-2017. Odpowiadała poziomowi z roku 2015. Zwiększyła się natomiast liczba zawiadomień przesłanych przez GIIF do prokuratury w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa prania pieniędzy.

W 2018 roku GIIF otrzymał łącznie 3622 zawiadomienia opisowe o działalności i transakcjach podejrzanych (tzw. SAR-ów – Suspicious Activity Reports). Oznacza to spadek o około 10% w stosunku do dwóch poprzednich lat, w ciągu, których liczba SAR-ów utrzymywała się na poziomie wynoszącym średnio 4150 raportów. Wśród ogólnej liczby zawiadomień, prawie trzy tys. (~ 83%) zostało przekazanych przez instytucje obowiązane, blisko 550 (~ 15%) przez jednostki współpracujące, zaś pozostałe 97 (~ 3%) pochodziło z innych źródeł.

O wiele większa była natomiast liczba informacji o pojedynczych transakcjach, których okoliczności mogą wskazywać na związek z popełnieniem przestępstwa (tzw. Suspicious Transaction Reports – STR). W 2018 r. GIIF otrzymał od instytucji obowiązanych 42766 tego typu raportów, z czego przeważająca liczba była oznaczona jako transakcje mogące mieć związek z praniem pieniędzy. Tylko 29 dotyczyło możliwości finansowania terroryzmu. Również w tym przypadku zaobserwowano spadek liczby STR-ów w stosunku do roku 2017, podczas którego zgłoszono ich łącznie 62124.

W 2018 r. GIIF otrzymał ponadto od instytucji obowiązanych informacje o ok. 35,97 mln transakcji ponadprogowych (ponad 15 tys. EUR). Około 6% zgłoszonych transakcji obejmowało wpłaty lub wypłaty gotówkowe, a mniej więcej 12,5% było transakcjami z udziałem nie-rezydentów lub osób niebędących polskimi obywatelami. Jednocześnie około 3,5% transakcji zostało zakwalifikowanych, jako przychodzące z zagranicy – najwięcej w ostatnich czterech miesiącach roku. Liczba informacji o transakcjach ponadprogowych przekazywanych rokrocznie do GIIF pozostaje na zbliżonym poziomie, przy czym w ciągu ostatnich pięciu latach rośnie z roku na rok o kilka procent.

Postępowania analityczne GIIF

Na postawie uzyskanych informacji GIIF wszczął w poprzednim roku 2160 postępowań analitycznych. Ich efektem było:

  • przekazanie do właściwych miejscowo prokuratur 184 zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa prania pieniędzy (wzrost o prawie 8% w stosunku do roku poprzedniego) o łącznej kwocie wartości majątkowych, które były przedmiotem podejrzenia przestępstwa wynoszącej ok. 6,2 mld zł;
  • zablokowanie 302 rachunków, na których zgromadzono środki o łącznej wartości ok. 430,6 mln zł, oraz wstrzymanie 15 transakcji na kwotę ok. 116,7 mln zł. (Pomimo mniejszej niż w roku 2017 liczby zablokowanych rachunków, suma wartości majątkowych na nich zgromadzonych lub będących przedmiotem wstrzymanych transakcji zwiększyła się o 279%.)
  • przekazanie 1245 informacji do uprawnionych organów (głównie KAS, CBŚP, ABW, CBA i SKW).

Główne kierunki analiz

Podobnie jak w poprzednich latach najczęściej identyfikowanymi przestępstwami bazowymi do prania pieniędzy były przestępstwa skarbowe. W zawiadomieniach przesyłanych do GIIF, najczęściej wskazywane były transakcje mające na celu wyłudzenie zwrotu lub niepłacenie podatku VAT dotyczące przede wszystkim obrotu paliwami, sprzętem elektronicznym, artykułami spożywczymi oraz tekstyliami. Transakcje opisane w zawiadomieniach przeprowadzane były przez powiązane i współpracujące ze sobą podmioty, rachunki, których używane były do transferu środków finansowych w celu pozorowania przeprowadzania legalnych transakcji handlowych, jednakże nie były one związane z rzeczywistą sprzedażą towarów. Ponadto, często firmy i spółki, zaangażowane w proceder, funkcjonowały przez krótki okres i co pewien czas zastępowane były przez kolejne podmioty, pełniąc rolę tzw. „znikających podatników”.

W kontekście przeciwdziałania finansowaniu terroryzmu wszczęte przez GIIF postępowania analityczne dotyczyły głównie transakcji przeprowadzanych przez osoby fizyczne pochodzące z krajów podejrzewanych o wspieranie terroryzmu, na terenie, których ugrupowania terrorystyczne prowadzą aktywne działania oraz krajów, na obszarze, których prowadzone są działania militarne. Kolejną znacząca grupę zawiadomień stanowiły informacje o transakcjach podmiotów prowadzących działalność w branży zbrojeniowej. Podejrzenia instytucji obowiązanych budziły m.in. transakcje z podmiotami, które posiadały powiązania kapitałowe ze spółkami figurującymi na listach podmiotów objętych sankcjami finansowymi.

Postępowania karne

Jak wynika z danych przekazanych GIIF przez Ministerstwo Sprawiedliwości w 2018 roku wszczęto 158 sądowych postępowań karnych wobec 401 osób o przestępstwo prania pieniędzy z art. 299 kk. Nieprawomocnie skazano 323 osoby, zaś prawomocnie 228. Trzy osoby zostały prawomocnie skazane za popełnienie przestępstwa finansowania terroryzmu z art. 165a kk, natomiast nie wszczęto nowych postępowań karnych o ww. przestępstwo. Z informacji przekazanych przez Prokuraturę Krajową wynika dodatkowo, iż w ciągu 2018 roku wszczęto 608 postępowań przygotowawczych w sprawach dotyczących prania pieniędzy. W ramach toczących się postępowań zarzuty postawiono 3321 osobom. 209 postępowań przygotowawczych zostało zakończonych wniesieniem aktu oskarżenia, zaś 135 umorzeniem. Wszczęcia postępowania przygotowawczego odmówiono w 40 sprawach.

Pełne sprawozdanie z działalności GIIF za 2018 rok dostępne jest na stronie Ministerstwa Finansów.

Powiązane wpisy


Napisz komentarz

XHTML: Możesz użyć tagów: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>