Przestępstwa gospodarcze na wielką skalę pod pręgierzem? (cz. 2.)

Emil Nowak
Emil Nowak Doświadczony Analityk
kontakt
Justyna Hamada
Justyna Hamada Konsultant
kontakt

Uchwalona niedawno przez Sejm duża nowelizacja Kodeksu karnego wprowadza wiele nowości. Wśród przyjętych rozwiązań na szczególną uwagę zasługują te, które zmieniają zasady sankcjonowania i penalizacji przestępstw gospodarczych. W poprzednim wpisie z tego cyklu omówiliśmy niektóre z nich. Dzisiaj omawiamy m.in. przestępstwo fałszowania faktur, które zgodnie z nowelą traktowane będzie jako zbrodnia.

Jak już wcześniej wspomniano, w przyjętym przez Sejm projekcie reformy Kodeksu karnego znowelizowano ponad sto przepisów, w tym te dotyczące tzw. przestępstw białych kołnierzyków. Do najważniejszych zmian zaliczyć należy m.in.:

Rozszerzenie katalogu zachowań, które stanowią przestępstwo płatnej protekcji (art. 230 §1 i 230a §1 k.k.)

W uzasadnieniu do projektu ustawy czytamy, iż nowelizacja jest odpowiedzią na liczne rozbieżności interpretacyjne zarówno w literaturze, jak w orzecznictwie sądów powszechnych. Dotychczasowy katalog podmiotowy penalizował powoływanie się na wpływy m.in. w zagranicznych jednostkach organizacyjnych dysponującymi środkami publicznymi. Niemniej, zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2009 r.( sygn. IV KK 174/09) odpowiedzialności karnej za przestępstwo płatnej protekcji podlega również osoba powołująca się na wpływy w krajowej jednostce organizacyjnej dysponującej środkami publicznymi. W istocie zatem nowela jedynie wprowadza w życie zasadę przywołaną w wyroku Sądu Najwyższego.

Nie sposób jednak nie zauważyć, że autorzy reformy, poszli krok dalej. Uznali, iż sentencja ta, odnosi się do każdej jednostki dysponującej środkami publicznymi. W konsekwencji rozciągając jej moc na przedsiębiorstwa państwowe oraz spółki handlowe z udziałem Skarbu Państwa, samorządu terytorialnego lub państwowej osoby prawnej. Co równie ważne, zachodzi tu bezpośrednia korelacja ze znowelizowaną definicją osoby pełniącej funkcję publiczną. Wątpliwości związane z tym zagadnieniem przedstawiliśmy w poprzednim artykule. 

25 lat za fałszerstwo faktur na wielką skalę (art. 270a §2, 271a §2 i 277a k.k.)

Wśród uchwalonych rozwiązań, ustawodawca uznał za słuszne zaostrzenie sankcji za przestępstwa dotyczące fałszowana faktur. Ze względu na wysokość szkodliwości społecznej, dokonał zróżnicowania typów czynów zabronionych, poprzez gradację wartości przedmiotu przestępstwa. Zgodnie z uchwaloną klasyfikacją, osobie, która dopuszcza się przestępstwa wobec faktury lub faktur, której wartość lub łączna wartość przekracza 10 mln zł, grozi kara pozbawienia wolności od lat pięciu do 25. Ta sama kara będzie mogła zostać wymierzona w stosunku do osoby, która z popełnienia przestępstwa uczyni sobie stałe źródło dochodu.

Penalizacja działań przestępczych związanych z przetargami prywatnymi oraz aukcjami (art. 305 k.k.).

Zdaniem autorów projektu, zmiana przepisów ma ułatwić walkę z tzw. ustawianiem przetargów, gdy ich przedmiot jest co najmniej w części finansowany ze środków publicznych (rządowych, samorządowych lub unijnych). Pomóc ma w tym modyfikacja zakresu przepisu. Rozwiązanie to polega na rezygnacji z określenia „publiczny”, a przez to objęciu ochroną zarówno przetargi „publiczne”, jak i „prywatne”. Z uwagi na fakt, iż dotyczy to również przetargów prowadzonych na podstawie Kodeksu cywilnego, przepis ten dodatkowo ma penalizować działania przestępcze związane z aukcjami oraz pozostałymi rodzajami zamówień publicznych. Jedną z pochodnych takiej konstrukcji, jest uznanie prokuratury przez ustawodawcę za strażnika interesu publicznego, i przyznanie jej dodatkowej prerogatywy.

Oznacza to, iż w sprawach wątpliwych prokuratura nie będzie już czekać na złożenie zawiadomienia, tylko podejmie działania z urzędu. Decyzja taka będzie możliwa na każdym etapie przetargu, obejmując zarówno przeprowadzony, trwający, jak i dopiero przygotowany przetarg lub postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego. Zgodnie z nowelizacją, osobie, która w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej dopuszcza się przestępstwa względem przetargu, aukcji lub zamówienia publicznego grozi odpowiedzialność karna od sześciu miesięcy do lat ośmiu pozbawienia wolności. Ponadto, w zreformowanym kodeksie pojawiły się takie zmiany jak:

– przestępstwo polegające na tworzeniu fałszywych dowodów w toku postępowania karnego lub karnego skarbowego, na potwierdzenie nieprawdziwego zarzutu;

– przestępstwo polegające na tworzeniu fałszywych dowodów w toku postępowania karnego lub karnego skarbowego, mającego służyć uniknięciu lub minimalizacji własnej odpowiedzialności karnej;

– rozszerzenie katalogu podmiotów, którym przysługuje prawo złożenia wniosku o ściganie przestępstwa nadużycia zaufania o wielkiej szkodzie majątkowej;

– przestępstwo polegające na uchylaniu się od wykonywania obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.

Duża część przyjętych rozwiązań nawiązuje do dobrze już znanych i sprawdzonych praktyk międzynarodowych. Mowa tu przede wszystkim o naruszeniach związanych z osobą pełniącą funkcję publiczną. Nowelizacja zakresu przedmiotowego definicji o stanowiska kierownicze w jednostkach organizacyjnych, które choć w części opierają swoją działalność o finasowanie ze środków publicznych, czy też ostrzejsza penalizacja działań korupcyjnych, to rozwiązania w znacznej mierze oparte o ugruntowane regulacje antykorupcyjne takie jak amerykańska ustawa Foreign Corrupt Practices Act (FCPA) czy brytyjska Bribery Act.

Powiązane wpisy


Bądź na bieżąco
Chcesz otrzymywać regularne informacje z zakresu compliance i przeciwdziałania korupcji?

Zapisz się na newsletter >>


Napisz komentarz

XHTML: Możesz użyć tagów: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>