Przepisy antykorupcyjne a firmy farmaceutyczne. Dlaczego tak trudno się dostosować?

Pomimo nakładania na firmy farmaceutyczne licznych kar za niestosowanie się do przepisów antykorupcyjnych, producenci leków wchodzą w konflikty z prawem. Co sprawia, że firmy farmaceutyczne miewają trudności z dostosowaniem się do obowiązujących regulacji prawnych oraz dobrych praktyk rynkowych w zakresie działań antykorupcyjnych?

Branżowe opracowania z roku 2016[1] wskazują na wysoką podatność praktyk marketingowych stosowanych przez firmy farmaceutyczne na ryzyko korupcji. Dotyczy to szczególnie regionu Azji i Pacyfiku. Naukowcy z Uniwersytetu w Sussex przeprowadzili badanie[2], które miało odpowiedzieć na pytanie, dlaczego odgórnie nakładane dyrektywy antykorupcyjne nie są skuteczne w przekształcaniu dotychczasowych praktyk w branży farmaceutycznej. Stwierdzono, że choć zespoły odpowiedzialne za etykę i zgodność (compliance) funkcjonujące w tych spółkach wdrażają złote standardy i procedury, jednostki sprzedażowe odbierają przepisy antykorupcyjne jako niesprzyjające wykonywaniu ich pracy. To właśnie ta grupa może odczuwać efekty uboczne wspomnianych regulacji, np. w postaci utraty premii lub prowizji.

Sytuacja ta wynika z prostej prawidłowości: sprzedając telewizor czy pralkę z łatwością możemy oddziaływać na potencjalnego klienta, także w sposób bezpośredni. Natomiast w przypadku sprzedaży leków, przedstawiciele handlowi polegają głównie na lekarzach przepisujących je pacjentom.

Od lat firmy farmaceutyczne miały szereg interakcji z lekarzami, poprzez korzystanie z ich usług, oferowanie udziału w konferencjach czy szkoleniach lub wręczanie upominków. Organy nadzorujące zwracają uwagę, że takie praktyki grożą konfliktem interesów. Obok amerykańskiej FCPA (ustawy antykorupcyjnej), wpływ na spółki działające na całym świecie wywarły inne rozwiązania, wdrażane zarówno przez rządy, jak i organizacje zrzeszające producentów farmaceutyków. Są to m.in. the Sunshine Act. Ustawa ta przyjęta została w 2013 roku w USA i nakazuje firmom farmaceutycznym oraz producentom aparatury medycznej ujawnianie wszystkich korzyści przekraczających wartość 10 dolarów, przekazywanych lekarzom lub instytucjom służby zdrowia. Jest też Kodeks Przejrzystości. To zbiór zasad ustanowionych przez Związek Pracodawców Innowacyjnych Firm Farmaceutycznych INFARMA dotyczących udostępniania informacji na temat wysokości wynagrodzeń i innych świadczeń związanych ze współpracą firm farmaceutycznych ze środowiskiem medycznym.

Nowe przepisy znacznie zmniejszyły skalę nadmiernej uprzejmości przejawianej przez producentów farmaceutyków w stosunku do podmiotów wpływających na sprzedaż ich produktów w krajach zachodnich. Jednak na rynkach wschodzących, które są motorem wzrostu dla producentów leków, praktyki stosowane w branży farmaceutycznej wciąż bardziej odzwierciedlają stare zasady. Przykładami miejsc, gdzie wręczanie upominków oraz szeroki gest stanowią ważną część kultury biznesowej, są Chiny oraz pozostałe kraje Azji Południowo-Wschodniej.

Naukowcy z Uniwersytetu Sussex wskazali dwa główne wyzwania dla firm farmaceutycznych chcących rozwijać działalność na rynkach wschodzących. Z jednej strony nacisk na zachowania podporządkowane lokalnym normom takim jak przejawy wystawnej gościnności, a z drugiej – konieczność dostosowania się do ogólnoświatowych przepisów antykorupcyjnych. Chęć przestrzegania zasad często wiąże się z obawą straty ważnego klienta na rzecz innych graczy, którzy postępują w sposób niezgodny z globalnymi zasadami.

Drugie wyzwanie to rozbieżność pomiędzy potrzebami przedstawicieli medycznych a wymaganiami stawianymi przez zespoły odpowiedzialne w organizacji za etykę i postępowanie zgodnie z obowiązującymi regulacjami prawnymi. Pierwszej z tych grup wręczanie upominków i zaproszeń na ekskluzywne wydarzenia ułatwia pielęgnowanie dobrych relacji z przedstawicielami zawodów medycznych oraz instytucji ochrony zdrowia. Jednakże takie zachowania mogą łamać wymogi etyczne stawiane przez zespoły za nie odpowiedzialne.

Na podstawie wyników badań, przedstawiono trzy sposoby ograniczenia nieetycznych praktyk. Po pierwsze, firmy farmaceutyczne powinny upewnić się, że system motywacyjny opracowany dla działów sprzedaży jest dostosowany do przepisów antykorupcyjnych. Po drugie, sam zarząd spółki powinien pokazać, jak ważne jest stosowanie odpowiednich praktyk etycznych oraz podejmowanie działań zgodnych z obowiązującymi regulacjami. Trzecia rekomendacja dotyczy nawiązania współpracy z konkurencją. Działania zbiorcze wszystkich firm farmaceutycznych stwarzają możliwość wdrożenia pozytywnych zmian na poziomie ogólnobranżowym.

[1] Pharmaceutical Advertising 2016, ICLG, 14 czerwca 2016

[2] „A Bitter Pill? Institutional Corruption and the Challenge of Antibribery Compliance in the Pharmaceutical Sector”, Elizabeth David-Barrett, Basak Yakis-Douglas, Amanda Moss-Cowan, Yen Nguyen, Sussex Centre for the Study of Corruption, marzec 2017

Powiązane wpisy


Napisz komentarz

XHTML: Możesz użyć tagów: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>