Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych

Fraudbuster
Fraudbuster Pogromca Korupcji i Nadużyć
kontakt

Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad nową ustawą o odpowiedzialności karnej podmiotów zbiorowych. Obecne przepisy, mimo iż obowiązują już od 15 lat, są oceniane jako przestarzałe i nieskuteczne.

W istniejącym stanie prawnym odpowiedzialność podmiotów zbiorowych jest dość iluzoryczna. Firmę można wprawdzie pociągnąć do odpowiedzialności za łamanie prawa, na przykład łapownictwo czy oszustwa jednak tylko, jeśli wcześniej zostanie skazany prawomocnie ktoś z jej kierownictwa. W rezultacie nawet próby pociągnięcia do odpowiedzialności firm były niezwykle rzadkie. Do 2016 roku (po 14 latach funkcjonowania), w prokuraturze zarejestrowano nieco ponad 800 spraw, z czego do sądu trafiło niespełna 250 z nich. Z tej puli w ok. 120 sprawach zapadł wyrok uznający odpowiedzialność firmy, przy czym większość orzeczonych kar wynosiła minimalne tysiąc złotych, a najwyższa kara raptem 14 tysięcy złotych.

Teoretycznie na firmę może zostać nałożona znacznie wyższa kara, w wysokości do 5 milionów złotych. Ale jednocześnie nie może ona przekroczyć 3% przychodu. Jeśli zatem spółka nie wykazuje przychodu albo wykazuje przychód bardzo niewielki, karanie staje się fikcją albo jest zupełnie niemożliwe. Nie ma tu znaczenia fakt, czy i jaki majątek posiada firma.

Prawo regulujące w Polsce odpowiedzialność podmiotów zbiorowych było krytykowane m.in. przez Grupę Roboczą OECD ds. Przekupstw w Międzynarodowych Transakcjach Handlowych. Zaniepokojenie wzbudzało przede wszystkim uzależnienie karania firmy od jej przychodów i od faktu wcześniejszego skazania konkretnej osoby z kierownictwa spółki.

Również Komitet Ministrów Rady Europy zalecał by odpowiedzialność osób prawnych za przestępstwa popełnione na ich korzyść była niezależna od odpowiedzialności konkretnej osoby fizycznej.

Przygotowywana przez Ministerstwo Sprawiedliwości nowa ustawa regulująca odpowiedzialność podmiotów zbiorowych ma istotnie zmienić obecny stan prawny. Planuje się m.in. zerwanie z koniecznością uprzedniego skazania osoby fizycznej przed pociągnięciem firmy do odpowiedzialności. Do wytoczenia sprawy spółce wystarczy wówczas ustalenie prokuratury, że w firmie doszło do przestępstwa. Postępowania przeciwko firmie i osobie będą prowadzone niezależnie, ale w ramach jednego procesu. Także wysokość kary finansowej dla podmiotu zbiorowego ma zostać podniesiona. Wyniesie od 30 tysięcy do 30 milionów złotych. Kara będzie niezależna od wysokości przychodu firmy, także jeśli spółka będzie miała majątek to zostanie ukarana. Jednocześnie wprowadzona ma być możliwość umorzenia postępowania, jeśli nawet najniższa kara mogłaby się okazać zbyt surowa za drobne przewinienie.

Zgodnie z zapewnieniami ministerstwa, m.in. dzięki zmianie właściwości sądu, postępowania i obieg materiałów procesowych mają przebiegać dużo sprawniej.

W tym momencie projekt nowej ustawy nie jest jeszcze dostępny na stronie Rządowego Centrum Legislacji. Jak tylko ujrzy światło dzienne, z pewnością będziemy o tym pisać.

Powiązane wpisy


Napisz komentarz

XHTML: Możesz użyć tagów: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>