Nadużycia pracownicze – jak powstają i skąd się o nich dowiedzieć?

Problem kradzieży w firmach to bolączka większości przedsiębiorców. Polacy w kwestii oszustw w pracy potrafią być bardziej kreatywni, niż w zakresie wykonywanych obowiązków zawodowych. Jednak jak się okazuje, nawet jeśli ktoś zauważa nadużycia, to często nie ma zapewnionych środków by powiadomić o tym właściwą osobę.
Na początek przykład wspomnianej „kreatywności” – portal money.pl opisał przypadek operatora koparki, który zamontował w niej specjalne urządzenie fałszujące czas pracy. W czasie gdy operator nie wykonywał swoich obowiązków, urządzenie „pracowało” za niego – naliczając czas pracy w wysokopłatnych nadgodzinach oraz fałszując zużycie paliwa.
Mimo, że to jedynie przykład działalności pracownika na szkodę pracodawcy to dobrze pokazuje jak ważne jest zapobieganie nadużyciom. Z punktu widzenia firmy, skuteczne działanie prewencyjne utrudnia jednak fakt, że nadużyć w pracy dopuszczają się pracownicy niemal każdego szczebla. Szerzej pisaliśmy o tym w tekście ”Kto okrada korporacje? Szokujące fakty!”, tutaj warto tylko przypomnieć, że wg statystyk ACFE około 41% nadużyć (w tym kradzieży) popełnianych jest przez pracowników szeregowych.

Analizując powyższy problem, chciałbym odwołać się do teorii społecznego uczenia się. W naturze ludzkiej zakorzenione jest bowiem obserwowanie i naśladowanie innych, szczególnie gdy ich zachowania pozwalają osiągać cele i są aprobowane społecznie. Dobrze widać to w przedsiębiorstwie, na przykładzie nowego pracownika, który uczy się zachowań od starszych stażem kolegów. Jeśli w jego otoczeniu występują nadużycia pracownicze, przykład ten łatwo połączyć z – jednym z trzech elementów trójkąta nadużyć (zobacz artykuł: Nadużycia gospodarcze: motywy sprawców).

Z presją, bo o niej mowa, możemy mieć do czynienia w momencie gdy pracownik odczuje, że brak uczestnictwa w nieuczciwym procederze, jest oceniany negatywnie przez tych, którzy oszukują. Może wówczas czuć się wyobcowany, naiwny lub po prostu inny, co nie ułatwia odnalezienia się w nowych realiach. Między innymi dlatego warto szybko identyfikować wszelkie przejawy nadużyć i likwidować je w zalążku. Przykładowo, wdrożenie przejrzystej procedury anonimowego informowania o nadużyciach pracowników (tzw. whistleblowing), stworzy środowisko umożliwiające wychwycenie nieuczciwych praktyk.

Skuteczne wykrywanie nieuczciwości i mniejsza pobłażliwość będą sygnałem dla pracowników, że w firmie nie można pozwolić sobie na opisaną we wstępie kreatywność. Działania prewencyjne mogą jednak sprawić, że ta niewątpliwie mocna cecha Polaków zostanie wreszcie wykorzystana w pracy – tym razem z satysfakcją zarówno dla pracownika jak i dla pracodawcy.

Tutaj warto się powołać na wyniki naszego 12. Światowego Badania Nadużyć, które wyraźnie pokazują, że zaledwie 29% respondentów z Polski zadeklarowało istnienie gorącej linii dla informatorów w ich organizacji. Pod tym względem wypadamy blado, bo na świecie ponad połowa (53%) ankietowanych przyznaje, że wdrożyło takie rozwiązanie.

Warto zauważyć, że nakłady poniesione na wdrożenie gorącej linii dla informatorów powinny zwrócić się z nawiązką. Jest to bowiem przykład pro aktywnego działania ze strony organizacji, które może ochronić ją przed wystąpieniem znaczących strat. A przecież zawsze jest lepiej zapobiegać, niż leczyć.

Ale kiedy już pracownicy poinformują o nieuczciwości, potrzebna jest konsekwencja w działaniu i brak pobłażliwości. Te trzy elementy będą sygnałem dla pracowników, że w firmie nie można pozwolić sobie na opisaną we wstępie kreatywność. Działania prewencyjne mogą sprawić, że ta niewątpliwie mocna cecha Polaków zostanie wreszcie wykorzystana w pracy – tym razem z satysfakcją zarówno dla pracownika jak i dla pracodawcy.

Polecana lektura:
A. Filipiak, „Własność niczyja? O nieuczciwym pracowniku”, deon.pl, maj 2011: http://www.deon.pl/inteligentne-zycie/firma-praca-i-kariera/art,4,wlasnosc-niczyja-o-nieuczciwym-pracowniku.html

Powiązane wpisy


Napisz komentarz

XHTML: Możesz użyć tagów: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>