Komisja Europejska przedstawia kolejne założenia dotyczące walki z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu

7 maja b.r. Komisja Europejska przedstawiła Action Plan w sprawie wszechstronnej polityki unijnej dotyczącej przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Jak czytamy w oświadczeniu wiceprzewodniczącego Komisji Europejskiej Valdisa Dombrovskisa: „Dzięki prezentowanemu dziś kompleksowemu i dalekosiężnemu planowi działania wzmacniamy nasze środki obrony przed praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu. W naszych przepisach i ich wdrażaniu nie powinno być żadnych słabych ogniw. Jesteśmy zdecydowani realizować wszystkie przedstawione działania – szybko i konsekwentnie – w ciągu najbliższych 12 miesięcy”.

W ostatnich latach Unia Europejska przyjęła szereg aktów prawnych mających na celu wzmocnienie ram unijnego systemu przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (ang. AML/CFT). Przedstawiony przez komisję Action Plan wytycza kierunek dalszych działań i składa się z sześciu filarów adresujących wyzwania związane z jednolitą implementacją prawa unijnego w państwach członkowskich oraz należyte jego egzekwowanie.

Pierwszym filarem jest efektywna implementacja istniejących ram unijnego systemu AML/CFT, co jest realizowane przez Komisję Europejską oraz EBA i opiera się na monitorowaniu oraz reagowaniu na zidentyfikowane uchybienia. W ramach swoich uprawnień komisja monitoruje stopień wdrożenia przepisów dyrektyw unijnych do porządków prawnych państw członkowskich, a w razie zidentyfikowania naruszeń – uruchamia procedurę naruszenia prawa unijnego. Stało się tak na przykład 14 maja br. w sprawie Polski oraz ośmiu innych państw członkowskich, które w przewidzianym terminie – do 10 stycznia 2020 roku – nie wdrożyły do swoich porządków prawnych przepisów tzw. piątej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy. Komisja Europejska wydaje również rekomendacje dla państw członkowskich dotyczące praktycznego stosowania przyjętych przepisów mające na celu poprawę stopnia harmonizacji ustawodawstw krajowych z prawem unijnym. Uprawnienia EBA koncentrują się na monitorowaniu działań w zakresie AML/CFT podejmowanych zarówno przez podmioty operujące w sektorze finansowym jak i przez właściwe z tym zakresie instytucje krajowe.

Kolejnym filarem jest opracowanie jednolitego zbioru przepisów w zakresie polityki AML/CFT mającego na celu harmonizację krajowych porządków prawnych z prawem unijnym i wyeliminowanie rozbieżności pojawiających się w efekcie procesu implementacji przepisów dyrektyw do poszczególnych ustawodawstw krajowych. Ponieważ sposób oraz stopień wdrożenia przepisów dyrektyw unijnych różni się pomiędzy krajami komisja proponuje zawarcie części przepisów w rozporządzeniu, które jest aktem prawnym stosowanym bezpośrednio i nie wymaga implementacji.  Zakres przepisów objętych rozporządzeniem obejmowałby między innymi: określenie listy instytucji obowiązanych, wymagania w zakresie należytej staranności wobec klienta, przeprowadzania kontroli wewnętrznych, raportowania transakcji oraz określenie wymogów dotyczących ustalania beneficjenta rzeczywistego czy też identyfikacji osób pełniących eksponowane funkcje polityczne.

Komisja podkreśla fakt, iż obecnie nadzór w zakresie AML/CFT sprawowany jest na szczeblu krajowym, co przekłada się na jego zróżnicowany poziom i jakość w poszczególnych państwach członkowskich oraz mniejszą skuteczność w przypadku incydentów o charakterze trans-granicznym. Dlatego też istotnym filarem nowej polityki ma stać się powołanie systemu nadzorczego na szczeblu unijnym, co ma zapewnić jednolity poziom wdrożenia wymogów unijnych w zakresie AML/CFT we wszystkich państwach, umożliwić ich należyte egzekwowanie, a także doprowadzić do bardziej efektywnego przepływu informacji pomiędzy zaangażowanymi instytucjami. Centralnym elementem nowego systemu ma się stać utworzenie instytucji nadzorczej na szczeblu unijnym wyposażonej w kompetencje pozwalające na nadzorowanie instytucji krajowych i zlecanie im zadań oraz koordynowanie współpracy z organizacjami spoza UE. Komisja rozpatruje rozwiązanie w postaci powołania całkowicie nowej agencji unijnej lub też wyposażenie w dodatkowe kompetencje już istniejącą – wskazując tu na EBA. Krajowe instytucje nadzorcze mają w dalszym ciągu pozostać ważnym elementem systemu sprawującym ogólną kontrolę na szczeblu państwowym. W celu lepszego zaadresowania wyzwań o charakterze transgranicznym wysuwana jest również propozycja przyznania nowej instytucji prawa bezpośredniego nadzoru nad określonymi instytucjami obowiązanymi – samodzielnie lub wspólnie z państwem członkowskim.

Biorąc pod uwagę wyzwania o charakterze transgranicznym kolejnym filarem systemu ma być stworzenie mechanizmu koordynującego i wspierającego współpracę między jednostkami analityki finansowej (ang. Financial Intelligence Unit – FIU) z państw członkowskich. Mechanizm ma umożliwić większą wykrywalność transakcji podejrzanych oraz spraw o charakterze transgranicznym oraz identyfikację trendów istotnych z puntu widzenia narodowej oraz ponadnarodowej oceny ryzyka. Ma też usprawnić wymianę informacji i współpracę nie tylko pomiędzy samymi FIU, ale również pomiędzy pozostałymi zaangażowanymi w proces podmiotami (instytucjami podatkowymi oraz celnymi, organami nadzorczymi, organami ścigania itp.). Również w tym zakresie planowane jest utworzenie nowej unijnej agencji. Elementem systemu ma się stać ponadto rozwój platformy FIU.net służącej do wymiany informacji pomiędzy jednostkami analityki finansowej z państw członkowskich UE i aktualnie administrowanej przez Europol. Do końca tego roku planowane jest przejęcie kontroli nad platformą przez Komisję Europejską.

Komisja planuje również usprawnienie wymiany informacji o charakterze kryminalnym na szczeblu unijnym. Jednym z elementów tego filaru jest uruchomienie w 2020 roku Europejskiego Centrum ds. Walki z Przestępstwami Ekonomicznymi i Finansowymi (ang. European Economic and Financial Crimes Centre) działającej w ramach Europolu i mającej stać się naturalnym partnerem dla planowanej instytucji koordynującej współpracę między poszczególnymi FIU. Na szczeblu globalnym komisja wspiera działalność tzw. AMON (ang. Anti-Money Laundering Operational Network) – który umożliwia współpracę między organami ścigania i ułatwia prowadzenie śledztw o charakterze ponadnarodowym.

Ostatnim filarem nowej polityki jest wzmocnienie międzynarodowych ram systemu AML/CFT w ramach współpracy z partnerami na szczeblu regionalnym i globalnym, takimi jak FATF (ang. Financial Action Task Force – Grupa Specjalna ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy) oraz harmonizacja przepisów unijnych z rekomendacjami wydawanymi przez tę organizację. Komisja podkreśla również konieczność opracowania polityki w zakresie relacji UE z państwami trzecimi w celu ochrony unijnego systemu finansowego przed zagrożeniami płynącymi z kontaktów z tymi z nich, które zostały zidentyfikowane, jako mające strategiczne uchybienia w swoich krajowych systemach przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu.

Projekty aktów prawnych wdrażających w życie założenia zaproponowane w Action Planie mają zostać przestawione przez komisję w pierwszym kwartale 2021 roku. Z komunikatem Komisji Europejskiej można zapoznać się tu, a z pełnym tekstem Action Planu tu.

Powiązane wpisy


Napisz komentarz

XHTML: Możesz użyć tagów: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>