Fałszowanie sprawozdań finansowych przez manipulowanie rezerwami cz. 2

Jak pisałem w poprzednim wpisie aż 30% menedżerów zaakceptowałoby fałszowanie sprawozdań finansowych aby osiągnąć akceptowany wynik. Opisałem zasady rządzące sprawozdaniami finansowymi dotyczącymi rezerw i dziedzinami najbardziej narażonymi na zniekształcenia.

Oddzielnym rodzajem rezerw, któremu wypada poświęcić więcej uwagi są tak zwane rezerwy aktuarialne.

Przy wycenie przyszłych zobowiązań z tytułu przyszłych świadczeń pracowniczych, świadczeń emerytalnych i podobnych należy kierować się wytycznymi przedstawionymi w punkcie 4.7 Krajowego Standardu Rachunkowości nr 6 bądź z postanowieniami Międzynarodowego Standardu Rachunkowości nr 19.

Aktuariusz może wycenić rezerwy danej spółki związane m.in. z:

  • nagrodami jubileuszowymi,
  • odprawami emerytalnymi,
  • dodatkami stażowymi,
  • opieką medyczną.

Zgodnie z rejestrem aktuariuszy publikowanym przez Komisję Nadzoru Finansowego aktualnie w Polsce jest około 350 zarejestrowanych osób posiadających licencję. Osób czynnie wykonujących zawód jest zapewne mniej. Aktuariusze w trakcie wykonywania czynności zawodowych mogą być narażeni na naciski spółek dla których pracują. To one bowiem płaca za ich pracę.

Dlaczego sprawozdania finansowe są narażone na zniekształcenia wysokości rezerw? Jakie mogą być konsekwencje dla kierownictwa i osób przedstawiających szacunki?

Pierwszym i zapewne najbardziej powszechnym czynnikiem wpływającym na zniekształcenie wartości rezerw może być niewystarczająca wiedza osoby dokonującej szacunku. Powodów może być wiele, zaczynając od znacznej rotacji pracowników. Gotowe makra czy skomplikowane arkusze kalkulacyjne z dziesiątkami komórek stwarzają pole do pomyłek, błędnie wprowadzonych danych, czy błędów w samych formułach, których nawet najrzetelniejszy audytor może nie zidentyfikować. A na pewno nie poradzi sobie z tym osoba przejmująca obowiązki tuż przed zbliżającą się datą zakończenia roku finansowego.

Celowe fałszowanie sprawozdań finansowych poprzez manipulowanie wysokością rezerw może być spowodowane presją ciążącą na kierownictwie związaną z realizacją budżetowanych wyników. Pole do nadużyć jest duże.

Jak się przed tym bronić

Jeżeli chodzi o wykrywanie tego rodzaju incydentów, organy nadzoru spółki nie powinny pokładać całej nadziei w biegłym rewidencie. Zgodnie z przepisami, obowiązek identyfikacji oszustw które mogłyby wpłynąć na zniekształcenie sprawozdania finansowego jednostki spoczywa głównie na zarządzie firmy.

Jak pisaliśmy techniki analityczne są coraz szerzej wykorzystywane do wykrywania i przeciwdziałania nadużyciom, także oszustwom księgowym. Nieprawidłowości księgowe w postaci zaniżonej wartości rezerw można dla przykładu wykryć poprzez porównanie wartości rezerwy z zapisami na kontach kosztowych po dniu bilansowym (uwzględniając datę dokumentu źródłowego). Jeśli łączna wartość dokumentów ujętych w kosztach po dniu bilansowym, a dotyczących wcześniejszego okresu znacząco przekracza wartość rezerwy, oznacza to, że wartość ta mogła zostać niedoszacowana.

Podsumowanie

Sprawozdanie finansowe powinno dostarczać rzetelnych i kompletnych informacji. Odbiorcy sprawozdań finansowych oczekują nie tylko przedstawienia osiągnięć kierownictwa, ale również solidnych podstaw do podejmowania decyzji dotyczących przyszłych inwestycji. Takie wymagania powodują konieczność szerokiego stosowania oszacowań w rachunkowości, w tym dotyczących istniejących zobowiązań jednostki.

Praktyka pokazuje, że rezerwy są pozycjami sprawozdania finansowego, które mogą być wykorzystywane do manipulacji wynikiem finansowym poprzez przesunięcie dochodów lub strat w czasie.

Powiązane wpisy


Napisz komentarz

XHTML: Możesz użyć tagów: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>