Etykę w zakupach wymusi ustawa

Robert Sroka
Robert Sroka Menedżer
kontakt

11 stycznia br. prezydent podpisał ustawę o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi. Abstrahując od skutków rynkowych tej ustawy niewątpliwie będzie ona stanowić nowe, nie małe wyzwanie dla compliance w dziale zakupów.

Ustawa określa zasady i tryb przeciwdziałania praktykom nieuczciwie wykorzystującym przewagę kontraktową przez nabywców produktów rolnych lub spożywczych albo dostawców tych produktów. Upraszczając, chodzi o wykorzystywanie przez większego gracza swojej przewagi rynkowej.

Warto zwrócić uwagę, że liczba podmiotów potencjalnie pokrzywdzonych w rozumieniu ustawy może być duża. Wystarczy, że wartość obrotów między kupującym a sprzedającym w roku wszczęcia postępowania lub w którymkolwiek z dwóch lat poprzedzający rok wszczęcia postępowania przekracza 50 tysięcy złotych.

Niejasna definicja

Warto zauważyć, że ustawa nie określa zamkniętego katalogu praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową a daje jedynie kilka przykładów takich zachowań. Są w śród nich:

  • nieuzasadnione rozwiązanie umowy lub zagrożenie rozwiązaniem umowy;
  • przyznanie wyłącznie jednej stronie uprawnienia do rozwiązania umowy, odstąpienia od niej lub jej wypowiedzenia;
  • uzależnienie zawarcia lub kontynowania umowy od przyjęcia lub spełnienia przez jedną ze stron innego świadczenia, niemającego rzeczowego ani zwyczajowego związku z przedmiotem umowy;
  • nieuzasadnione wydłużenie terminów płatności za dostarczone produkty rolne lub spożywcze.

Jak przygotować się do spełnienia wymagań ustawy?

Upewnienie się, że spółka spełnia wymagania ustawy wymaga dwóch rodzajów działań. Pierwsze związane są z przeglądem obecnych polityk i praktyk pod kątem zgodności. Drugie polegać powinny na wdrożeniu skutecznie działającego systemu compliance w dziale zakupów.

Ten drugi rodzaj działań jest szczególnie ważny ze względu na krótkie terminy przewidziane w ustawie i potencjalną konieczność szybkiej reakcji. Ustawodawca określił, że postepowanie wyjaśniające nie powinno trwać dłużej niż cztery miesiące, a w sprawach szczególnie skomplikowanych nie dłużej niż pięć miesięcy od chwili jego wszczęcia.

Wśród działań służących dostosowaniu ustawy można wymienić między innymi:

  • analizę przypadków historycznych;
  • analizę nieuczciwych praktyk występujących na rynku;
  • analizę i ewentualne dostosowanie polityki i procedury zakupowej;
  • określenie katalogu ewentualnych przypadków mogących wystąpić w naszej organizacji;
  • wdrożenie lub wzmocnienie systemu compliance w dziale zakupów;
  • szkolenie dla działu zakupów;
  • wdrożenie kanałów zgłaszania potencjalnych nieuczciwych praktyk przez dostawców, które pozwolą na wczesną ich identyfikację;
  • określenie procedury reagowania na potencjalne postępowanie i kontrolę.

Sankcje

Kara pieniężna za chociażby nieumyślne wykorzystanie przewagi kontraktowej może wynieść do 3% obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary.

Jeśli przedsiębiorca nie udzieli żądanych informacji lub uniemożliwia lub utrudnia rozpoczęcie lub przeprowadzenie kontroli może otrzymać karę do 50 milionów euro. Za każdy dzień opóźnienia w wykonaniu decyzji wydanych na podstawie Ustawy może na przedsiębiorcę zostać nałożona kara do 10 tysięcy euro.

Na osobę pełniącą funkcję kierowniczą lub wchodzącą w skład organu zarządzającego może zostać nałożona kara pieniężna w wysokości pięćdziesięciokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. Taka kara grozi, jeśli osoba ta umyślnie lub nieumyślnie:

  • nie wykonała decyzji, postanowień lub wyroków;
  • uniemożliwia lub utrudnia rozpoczęcie kontroli.

Zostało pół roku

Ustawa wchodzi w życie za sześć miesięcy. To niewiele, aby upewnić się, że praktyki zakupowe są zgodne z nową regulacją oraz na wdrożenie odpowiednich narzędzi compliance.

Efekt nieetycznych praktyk rynkowych – na przyszłość

I na koniec. Omawiana ustawa jest przykładem jak nieetyczne praktyki biznesowe państwo stara się wykorzenić za pomocą regulacji. A regulacje wiążą się z ograniczeniem swobody gospodarczej, której przedsiębiorcy tak bardzo nie lubią. Prowadzenie etycznego biznesu na poziomie pojedynczej firmy nie wystarcza. Konieczne są dobre praktyki na poziomie całej branży wdrażane za pomocą samoregulacji. Samoregulacji, która dotyka najistotniejszych problemów i stara się je rozwiązać na drodze konsensusu wynikającego z dialogu z interesariuszami bazując na uznanych międzynarodowych standardach.

Powiązane wpisy


Napisz komentarz

XHTML: Możesz użyć tagów: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>